Afganistan Nasıl Bir Ülkedir?

Afganistan Hakkında Temel Bilgiler
Resmi Adı Afganistan İslam Cumhuriyeti
Nüfusu 31.6 milyon
Yüzölçümü 652.864 km²
Resmi Dilleri Dari, Pashto
Dini İslam
Başkenti Kabil

Afganistan Ön Bilgi

Afgan kelimesi tarihte Peştunlar denilen bir etnik grubun üyelerini belirtmek için kullanılır ama Afganistan çok ırklı bir ülkedir. Ahmed Şah DURRANI, Peştun kabilelerini birleştirdi ve 1747’de Afganistan’ı kurdu.  1979’da Sovyetler Birliği, Afganistan’daki komünist rejimi desteklemek için uzun ve yıkıcı bir savaşa dokunarak istila etti. SSCB, uluslararası alanda desteklenen anti-komünist mücahit isyancılar tarafından acımasız baskı altında 1989 yılında çekildi. Taliban, 1989 yılında SSCB’nin ülkeyi terketmesi sonucu hükümetin zayıf olmasından yararlanarak ülke yönetimini ele geçirdi.

2001’de BM tarafından desteklenen bir Bonn Konferansı, yeni bir anayasanın kabulü, 2004’te başkanlık seçimi ve 2005 yılında yapılan Ulusal Meclis seçimleri dahil olmak üzere siyasi yeniden yapılandırma süreci başlattı. Aralık 2004’te Hamid KARZAI, Afganistan’ın ilk demokratik olarak seçilen cumhurbaşkanı oldu Ve Aralık ayında Ulusal Meclis açıldı. KARZAI, ikinci dönem için Ağustos 2009’da tekrar seçildi.

 

 

Afganistan Coğrafyası

Afganistan Pakistan, İran, Türkmenistan, Özbekistan, Tacikistan ve Çin ile sınırlanmıştır. 652.864 km² bir alana sahip olan ülke bir Asya kara ülkesidir. Türkiye’den daha küçük bir ülkedir. Herhangi bir denize kıyısı bulunmayan ülkenin sınır komşularıyla olan sınır uzunlukları: Çin 91 km, İran 921 km, Pakistan 2.670 km, Tacikistan 1.357 km, Türkmenistan 804 km, Özbekistan 144 km

Doğuda bazı alanlarda muson etkilenir rağmen Yağış, düşüktür. Ülkenin çoğu çöl alanları ve ekili arazi bazı yamalarla, steplerinden kaplıdır. Pastoral bir göçebelik geçimlik dağ tarım ve sulama uygulanmaktadır. On sekizinci yüzyılın sonunda, Kabil başkenti oldu. O Orta Asya ile Hindistan bağlayan yolda geniş havzasında yer almaktadır.

Afganistan’ın iklimi Türkiye’nin iklimine benzerdir. Hatta denizle doğrudan bağlantısı olmayan Afganistan’ın başkenti Kabil’de hava sıcaklığı gündüzleri 31 derecedir. Türkiye’de Mardin’de ise 37 derece ( 07/08/2017 tarihli bilgilerdir)

Afganistan’da ki belli başlı dağlar:

Ülke dağlık alanların bol bulunduğu bir arazi üzerinde kurulmuştur. Ortalama yüksekliği 1884 metre olup deniz seviyesine göre en alçak noktası 258 metre yükseklik ile Amu Darya’dır. En yüksek noktası ise 7482 metre yükseklik ile Noshaq (Noşak) dağıdır.

Sıra Dağ İsmi Yükseklik Koordinat
1 Noshaq  , Badakhshan 7,482 m 36.435 / 71.84
2 Lunkho, 6,872 m 36.779 / 72.418
3 Kūh-e Bandaka, Badakhshan 6,812 m 36.179 / 70.983
4 Kōh-e Bandakā  , Badakhshan 6,812 m 36.179 / 70.983
5 Kōh-e Tūlōksā, Nuristan 6,435 m 35.866 / 71.081
6 Pīr Yakhhā-ye Darah Sakhī, Badakhshan 6,414 m 36.23 / 70.966
7 Sakar Sar, 6,271 m 36.899 / 74.245
8 Qal‘ah-ye Sorkhī, Badakhshan 6,171 m 36.142 / 70.985
9 Kōh-e Mēnjān, Nuristan 6,130 m 35.891 / 71.064
10 Kōh-e Sar-e Tund, Badakhshan 6,001 m 35.75 / 70.481

 

Afganistan Nüfus Dağılımı

Aslen Afganistan’ın nüfus sayımı tam olarak yapılamıyor. İnsanların çoğu kırsal alanda yaşıyor yaklaşık olarak %80’i. Ayrıca ülkede halen var olan iç çatışmalar yüzünden güvenli bir sayım yapılamıyor. Şuan ki nüfusunun 31,6 milyon olduğu belirtiliyor. Nüfus, engebeli Hindu Kush dağılımının eteklerinde ve kenarlarında kümelenme eğilimindedir; Ülkenin iç vadilerinin çoğunda küçük gruplar bulunur; Genel olarak, doğu daha yoğun bir şekilde yerleşirken, güneyi seyrek nüfusludur. Ülkedeki insanlar genel olarak Peştun (Afgan), Tacik, Hazaralı, Özbek’lerden oluşur. Diğer etnik gruplar ise az sayıda Baloch, Türkmen, Nuristan, Pamiri, Arap, Gujar, Brahui, Qizilbash, Aimaq, Pashai ve Kırgız ırklarından oluşur.

Ülkede konuşulan diller: Afgan Farsça veya Dari (resmi)% 50, Peştuca (resmi)% 35, Türk dilleri (çoğunlukla Özbek ve Türkmen)% 11, 30 küçük dil (esas olarak Balochi ve Pashai)% 4, çok dillilikçilik, ancak Dari, dil Fransızca olarak işlev görüyor.

Ülkedeki insanların mensubu olduğu dinler: Müslüman% 99.7 (Sünni% 84.7 -% 89.7, Şii% 10 – 15), diğer% 0.3 (2009 tahmini.)

Afganistan’ın En Büyük Şehirleri

Sıra Şehir İsmi Nüfus Koordinat
1 Kabul  , Kabul 3,043,532 34.528 / 69.172
2 Kandahar  , Kandahar 391,190 31.613 / 65.71
3 Mazari Sharif  , Balkh 303,282 36.709 / 67.111
4 Herat  , Herat 272,806 34.348 / 62.2
5 Jalalabad  , Nangarhar 200,331 34.426 / 70.452
6 Kunduz  , Kunduz 161,902 36.729 / 68.857
7 Ghazni  , Ghazni 141,000 33.554 / 68.421
8 Balkh  , Balkh 114,883 36.756 / 66.897
9 Baghlan  , Baghlan 108,449 36.131 / 68.708
10 Gardez  , Paktia 103,601 33.597 / 69.226

Afganistan Ekonomisi

Afganistan’ın ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.  Buğday, pirinç, arpa ve mısır esas tarım ürünleridir. Badem ve çeşitli meyvelerin yetiştiği Afganistan’da pamuk iç savaşa kadar önemli bir ihracat ürünü idi, ardından çoğu yere haşhaş ekildi. Yiyecek olarak İslam dinine uygun bir beslenme gösterseler de bazı evlerde hala şarap tüketimi vardır.  Özel günlerde, pirinç pilavı, et, havuç, kuru üzüm, antep fıstığı veya bezelye ile servis edilir. Tercih et koyun eti, ancak tavuk, sığır eti ve deve de tüketilmektedir. Kebap, pırasa, mantı ve erişte çorbası ile dolu kızarmış krep de hazırlanır. Sebze ıspanak, kabak, şalgam, patlıcan, bezelye ve fasulye, salatalık, domates bulunur.

Afganistan Siyasi Hayatı

Hükümet: Ülkenin hükümeti Taliban tarafından oluşturulmuştur. Onların hükümeti sadece Pakistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan tarafından kabul edilmektedir. Gerçek anlamda bir anayasa olmadan taliban tarafından Kur’an dayanarak bir anayasa oluşturulmuştur. Bakanlıklar Kabil’de var ve alt düzey memurlar sık sık yerinde kalmıştır, ama gerçek yönetim yoktur. Yerel düzeyde, askeri komutanlar köylerin gruplarını yöneten Taliban denetimindedir.

 

Türkiye Yerine Afganistan’da Yaşasaydınız

  • Türkiye’de yaşam ortalaması 73,29Afganistan’da ise 50,49
  • Türkiye’de bebek ölümü 21,43Afganistan’da ise 117,23 (1000 kişi)
  • Türkiye’de işsizlik oranı %9,3Afganistan’da ise %35
  • Türkiye’de GSYİH 15300 $Afganistan’da ise 1100 $
  • Türkiye’de kişi başı petrol tüketimi  0.3654 GalonAfganistan’da ise  0.0042 Galon
  • Türkiye’de kişi başı elektrik tüketimi 2,087 kWh – Afganistan’da ise 78 kWh
  • Türkiye’de kişi başı sağlık harcaması 664 $Afganistan’da ise 51 $
  • Türkiye’de 100000 kişiden 212’si hapisteAfganistan’da ise 83 kişi
  • Türkiye’de her yıl yaklaşık 200 kişi HIV/AIDS yüzünden ölürkenAfganistan’da ise 300 kişi

 

Afganistan Önemli Tarihler ve Olaylar

1979 – Sovyet Ordusu komünist hükümeti istila etti ve işgal etti. Devam eden savaşta bir milyondan fazla insan öldü.

1989 – Son Sovyet askerleri terk etti. ABD ve Pakistan destekli Mücahidler, Sovyet kurulu Afgan hükümdarı Necibullah’ı devirmek için iç savaş zemini hazırladı.

1996 – Taliban Kabil’in kontrolünü ele geçirdi.

2001 – ABD, 11 Eylül saldırılarının ardından Birleşik Devletlerle birlikte askeri olarak müdahale etti. Taliban Kabil’den atıldı ve Hamid Karzai başkanlığında geçici bir hükümet kuruldu.

2002 – Nato Afganistan’da güvenliği sağlamak için sorumluluk üstlendi.

2004 – Loya Jirga güçlü cumhurbaşkanlığı sağlayan yeni anayasa benimsedi. Hamid Karzai başkan seçildi.

 

Pin It on Pinterest