Akalazya Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Teşhisi Nelerdir?

Akalazya yani yemek yutma sorunu ayrıca kardiospazm, Diszynerji Özofagus ve Megaesophagus gibi isimlerle de bilinen bir hastalıktır. Nadir görülen Akalazya hastalığı yemek borusunun düzgün çalışmamasıyla beraber ortaya çıkar.

Akalazya Nedir?

Akalazya özofagustaki kasın nadir görülen bir hastalığıdır. Akalazya kelime olarak “Gevşeyememe” anlamına gelmektedir. Bir çok tıbbi açıklama yapılabilen bir hastalık türüdür. Kısaca bahsetmek gerekirse yemek yerken yemek borusunun mide ile birleşmeden hemen önceki bölümünde yer alan kısımda bulunan kasların işlevini (genişmemesi) sonucu yemeğin mideye gidememesi sorunudur.

Yemek Borusu Nasıl Çalışır?

Akalazya hastalığına geçmeden önce normal bir yemek borusunun nasıl çalıştığını bilmek hastalığı anlamada etkin rol oynamaktadır. Özofagus yani Yemek Borusu fonksiyonel olarak 3 bölümden oluşmaktadır. Bunlar Üst Özofagus Sfinkter, Özofagus’un Ana Kısmı ve Alt Özofagus Sfinkter olarak bilinir. Buradaki Sfinkter aslında bir nevi kapakçıklardır.

Üst Özofagus Sfinkter, fazla havanın mideye girişini engeller ve yemek yediğimizde soluk borusunu kısmı olarak kapatıp yiyeceklerin yemek borusuna geçmesini sağlar. Özofagus’un ana kısmı kişiden kişiye değişiklik gösterse de ortalama olarak 20 – 30 santimetre uzunluğundadır. Alt Özofagus Sfinkter ise tıpkı üstte olduğu gibi mide asidinin yemek borusuna gitmesini engelleyen bir kapak sistemidir.

Yemek yediğimizde lokmaları çiğneyip küçültürüz. Yemek ardından ağızdan aşağıya doğru hareket eder. Bu esnada yemek borusu kapalı iken yemeğin gelişi ile birlikte soluk borusunu tıkar yemek borusunun önü açılır ve yemekler doğru kanaldan mideye doğru olan hareketine devam eder. Ardından tam mideye girecekken başka bir kapakçık ile karşılaşır. Kapakçık normalde kapalıdır. Bu sayede midede ki mide asidi yemek borusuna doğru hareket etmez ve yemek borusu sağlıklı kalır. Yemek gelince açılır ve ardından tekrar kapanır.

Akalazya Sorununda Yemek Borusu Nasıl Çalışır?

Akalazya en başta bahsettiğimiz gibi yemek borusunun bir kısmının genişleyememesi sonucu yemeği yiyememe ve yemeğin mide önünde birikmesidir. Yani yemeği yutarız ancak yemek borusunun mide ile olan bağlantısının hemen üstündeki bölgede sinirler bir şekilde tahrip olduğundan dolayı o kısım gevşemez ve yemek mideye ulaşmaz. Bu durum gerçek Akalazya’dır. Bazen de midede ortay açıkan kanser türü nedeniyle yemek yiyemeyiz buna ise Yalancı Akalazya denir.

Akalazya Belirtileri Nelerdir?

Akalazya belirtileri yemeği yutamama ve buna bağlı olarak diğer organların fonksiyonellerinin bozulması olarak kendini gösterir.

  • Yemek yutma zorluğu
  • Hem katı hem de sıvı gıdaları yutma zorluğu
  • Yemek borusunda gıdaların beklemesi ve çeşitli hareketler sonucu bu gıdaların soluk borusuna ilerleyerek akciğerin çalışmasını engellemesi
  • Keskin göğüs ağrısı
  • Mide ekşimesi (Bu belirti kesinlik değildir, başka nedenlerden dolayı da görülebilir)
  • Azalan yiyecek alımı nedeniyle kilo verme

Akalazya Niçin Olur?

Akalazya nedeni bilinmiyor. Sebep teorileri, enfeksiyon, kalıtım veya vücudun özofagusa (otoimün hastalık) zarar vermesine neden olan bağışıklık sistemi anormallikleri olarak karşımıza çıkıyor.

Özofagus hem kasları hem de sinirleri içerir. Sinirler özofagus vücudundaki peristaltik dalgaların yanı sıra sfinkterlerin rahatlamasını ve açılmasını koordine eder. Akalazya özofagusun kasları ve sinirleri üzerinde etkiye sahiptir; Bununla birlikte, sinir üzerindeki etkilerin en önemli olduğu düşünülmektedir. Akalazya’nın erken dönemlerinde, alt özofagus kasında, özellikle sinir çevresinde iltihaplanma görülebilir.

Hastalık ilerledikçe, sinirler dejenerasyona başlar ve nihayetinde alt özofagus sfinkterinin gevemesine yardımcı olan sinirler kaybolmaya başlar. Hastalığın ilerleyen aşamalarında, muhtemelen sinirlerin hasar görmesi nedeniyle kas hücreleri de dejenerasyona başlar.

Akalazya Nasıl Teşhis Edilir?

Röntgen İle Belirleme

Akalazya  genellikle baryum yutulduktan sonra özofagram denilen ve X ışınları ile video çekilen bir röntgen tekniği ile belirlenebilir. Baryum özofagusu doldurur ve baryumun mideye boşaltılması gözlenebilir. Daha sade bir şekliyle size bir madde yutturulur ve bunun yemek borusundaki ilerleyişine bağlı olarak sorun tespit edilir.

Yemek Borusu Manometresi

Manometre genel olarak basınç ölçer. Yemek borusu manometresi de buna benzer bir çalışma sistemine sahip. Yemek borusuna sokulan bir alet sayesinde yemek borusunun uyguladığı basıncı ölçerek yemek borusunun hangi kısmında gevşememe sorunu olduğunu tespit etmek için kullanılır.

Endoskopi

Endoskopi, genel olarak ucunda minik bir kamera olan bir borunun vücudun içine itilip iç kısımdan görüntü almaya yarar. Akalazya hastalarında kullanılan endoskopi yemek borusundan içeri sokulur ve oradaki kasılmalar ve gevşemeleri izlemeye yarar.

Akalazya Tedavisi Nasıl Olur?

Akalazya tedavisi için bir kaç yöntem mevcut. Bunlar arasında ağızdan alınan ilaçlar, dilatasyon (alt özofagus sfinkteri) işlemi, sfinkteri (kapakçıkları) kesme işlemi, ve sfinktere botulinum toksin enjeksiyonudur.

Akalazya İçin Diyet

Genel olarak diyet bir tedavi şekli değildir. Ancak akalazya hastalarının beslenme programıyla ilgili değişiklik yapmaları hastaların rahatı için önemlidir. Diyetlerinde katı besinlerin yerine daha çok sıvı besinlere yer verilmelidir çünkü bunlar alt özofagus sfinkterinden daha kolay geçmektedir.

Ağız Sulandırıcı İlaçlar

Alt özofagus sfinkterini rahatlatmaya yardımcı olan ağız yoluyla alınan ilaçlar kullanılabilir. Genelde pek tercih edilmez. Bu ilaçlar arasında nifedipin, verapamil, izosorbid dinitrat, kalsiyum kanal blokörü, gibi etkin madde içeren ilaçlar tercih edilebilir. Akalazya hastalarında ilaç kullanımın esas amacı diğer cerrahi yöntemler uygulanıncaya kadar hastanın rahat hissetmesini sağlama amaçlıdır.

Botulinum Toksin İşlemi

Akalazya için başka bir tedavi de zayıflatmak için alt sfinktere botulinum toksini endoskopik olarak enjekte edilmesidir. Enjeksiyon hızlı, ameliyatsızdır ve hastaneye yatış gerektirmez. Botulinum toksini ile tedavi güvenlidir, ancak sfinkter üzerindeki etkileri genellikle aylarca sürer ve botulinum toksin ile ilave enjeksiyonlar gerekebilir.

Dilatasyon (Genişletme) İşlemi

Alt özofagus  sfinkter de doğrudan kuvvetli dilatasyonla tedavi edilebilir. Alt özofagus sfinkterin genişlemesi hastanın sonunda bir balonla bir tüp yutmasıyla yapılır. Balon, alt sfinkterin karşısında X-ışınları yardımıyla yerleştirilir ve balon aniden havaya uçurulur. Amaç, sfinkteri gerginleştirmektir. Güçlü dilasyonun başarısı% 60 ila% 95 arasında olduğu bildirildi. Genişlemenin başarılı olmadığı hastalar daha fazla genişleme yapabilir, ancak her ek dilatasyon ile başarı oranı düşer. Eğer genişleme başarılı değilse, sfinkter halen cerrahi olarak tedavi edilebilir.

Özofagomyotomi İşlemi

Sfinkter özofagomyotomi işlemi ile kesilebilir. Bu cerrahi bir müdahaledir. Ameliyat karında küçük delikler yoluyla karın kesisi veya laparoskopik olarak yapılabilir. Genel olarak, laparoskopik yaklaşım komplikasyonsuz olarak yapılır. Alternatif olarak, ameliyat büyük bir kesi ile veya laparoskopik olarak göğüs boyunca yapılabilir. Özofagomyotomi, muhtemelen kuvvetli dilasyondan daha başarılıdır, muhtemelen alt sfinkterdeki basınç daha büyük ve daha güvenilir bir şekilde azaltılır; Hastaların% 80-90’ında iyi sonuçlar alınmaktadır. Bununla birlikte, uzun süren takiplerde bazı hastalar tekrarlayan disfaji geliştirir. Böylece, özofagomiyotomi kalıcı bir tedaviyi garanti etmez.

Pin It on Pinterest