Cezayir’in Tarihi Hakkında Kısa Bilgi ve Zaman Çizelgesi

Antik zamanlarda Cezayir Numidia olarak bilinirdi. Numidia’lılar daha çok süvarileri (atlı asker) ile tanınırdı. Daha sonra Berberi’ler olarak anılmaya başlandılar. Akdeniz’in kıyılarında yer alan Cezayir zaman zaman büyük imparatorlukların bir parçası haline gelmiştir.

Cezayir Tarihi Hakkında Kısa Bilgi

Cezayir toprakları bir zamanlar güçlü bir imparatorluk olan Kartaca (Carthage) İmparatorluğu tarafından fethedildi. 8. yüzyıla geldiğimiz de ise Araplar buraları fethetti ve Ermeniler’i müslümanlaştırdılar. Zaman zaman kendi bağımsızlıklarını ellerinde kısa süreliğine de olsa tutmayı başardılar. Ancak konumu gereği sürekli büyük imparatorlukların hedefi haline geldiler.

Orta Çağ döneminde Cezayir çeşitli kabileler ve Berberi halkı tarafından yönetildi. 1500’lü yıllarda İspanyollar bir kaç Cezayir bölgesi fethetti ancak Osmanlı İmparatorluğu, İspanyollara müdahale etti. Kısa bir süre sonra da Cezayir, Osmanlı İmparatorluğu’nun bir parçası haline geldi.

1800’lü yıllarda Fransızlar, Cezayir’i fethetmeye başladı ve savaşlar acımasız bir hal aldı ve Cezayir nüfusu ciddi oranda azaldı. Bununla birlikte bir çok Fransız, Cezayir’e yerleşmeye başladı. Fransa, 1900’lü yıllara kadar bir çok Cezayir bölgesini yönetmeye devam etti.

1920’lerin ortasında Cezayirliler, Fransız yönetimine karşı isyan etmeye başladı. 1954 yılında FLN (Ulusal Kurtuluş Cephesi – The National Liberation Front) kuruldu ve Fransızlarla savaş başladı. 1962 yılında Cezayir bağımsızlığını kazandı ve 1 milyona yakın Fransız ülkeyi terk etti. Bundan sonra ki yıllar boyunca Cezayir hemen hemen dikdatör olan tek bir sosyalist parti tarafından yönetildi. 1990’lı yıllarda Cezayir’de iş savaşlar patlak verdi ve günümüzde halen zaman zaman özgürlüklere yönelik protestolar yapılmaktadır.

Cezayir Tarihi Zaman Çizelgesi (Timeline)

MÖ 3000 – MS 700

  • MÖ 3000 – Berberiler, Kuzey Afrika’nın kıyı bölgelerine yerleşti.
  • MÖ 1000 – Fenikeliler, Cezayir’in sahil bölgesini kolonileştirdi.
  • MÖ 200 – Massinissa, Kuzey Cezayir’de Numidia Krallığı’nı kurdu.
  • MÖ 148 – Massinissa, Kartaca kuşatmasında yaşamını yitirdi.
  • MÖ 148 – Romalılar, ülkeyi Massinissa’nın 3 çocuğu arasında bölüştürdü.
  • MÖ 46 – Julius Caesar, Numidia’da Afrika’nın yeni bölgesi olan Nova’yı kurdu.
  • MS 429 – Vandalların istilası sonucu Cezayir’de Roma yönetimi sona erdi.
  • MS 432 – Vandallar, Cezayir bölgesinin tümünü yönetmeye başladı.
  • 683 – Araplar, Cezayir ve çevresini İslam’laştırdı.

700 – 1400

  • 702 – Araplar, Cezayir’i fethetti.
  • 784 – Abd el-Vahhab tarafından Rustamid Hanedanlığı kuruldu.
  • 1000’li Yıllar – Almoravid İmparatorluğu, İspanya’nın alt kıyı kesimi, Fas ve Cezayir’in büyük bir kısmını fethetti.

1500 – 1700

  • 1505 – İspanya, Mers el Kebir bölgesini fethetti.
  • 1509 – İspanya, Oran şehrini ele geçirdi.
  • 1516 – Arudj Barberousse yani Oruç Reis bölgeyi fethedip Cezayir’i kurdu.
  • 1518 – İspanyollar, Oruç Reis’i öldürdü.
  • 1530 – 1549  Khayr Ad-Din (Tanrı’nın İnancı) olarak bilinen Barbaros Hayreddin Paşa Cezayir ve Tunus’u Osmanlı İmparatorluğu’na kattı.
  • 1541 – İspanyol birlikleri Cezayir’i kuşattı.
  • 1620 – 1621 – Veba nedeniyle Cezayir’de 30000 – 50000 kişi yaşamını yitirdi.
  • 1681 – Cezayir Naipliği, Fransa’ya karşı savaş başlattı.
  • 1681 – Berberi Korsanlar tarafından yakalanan Fransız Kraliyet Donanması’na ait gemilerdeki kaptanlar ve mürettebat köle olarak satıldı.
  • 1708 – Türkler, İspanyollar’dan Oran şehrini geri aldı.
  • 1732 – İspanyollar, Oran şehrini tekrar ele geçirdi.
  • 1790 – Oran şehrinde deprem meydana geldi, tahminen 3000 kişi yaşamını yitirdi.
  • 1797 – Fransızlar, Cezayir’den buğday istedi ancak sonradan faizlerin fazla olduğunu söyleyip parasını ödemedi.

1800’lü Yıllar

  • 1801 – 1805 I. Barbary Savaşı ABD ile Berberiler arasında patlak verdi.
  • 1815 – IIç Barbary Savaşı ABD, Trablus, Tunus, Cezayir ülkeleri arasında gerçekleşti. Berberi korsanlığı sonra erdi.
  • 1830 – Fransa, Cezayir’i işgal etti ve Osmanlı yetkilileri sürgün edildi.
  • 1834  – Fransa, Cezayir’e vali atadı ve kolonileşme başladı.
  • 1839 – Fransız direniş lideri Abd el-Kader, Fransızlar hakkında savaş ilan etti.
  • 1841 – Fransız General Thomas Robert Bugeaud Abd el-Kader’i destekleyen orduyu mağlup etti.
  • 1847 – Fransa tüm bölgeyi kontrol altına aldı.
  • 1847 – Fransa, Cezayir’de kullanılmayan herhangi bir arazinin Fransız yerleşimciler için tahsis edilebileceğini belirtti.
  • 1848 – Cezayir, Fransa’nın ayrılmaz bir parçası olarak kabul edildi.
  • 1867 – Cezayir’de Kolera hastalığı nedeniyle 7.000’den fazla kişi öldü.
  • 1868 – Cezayir’de kıtlık başladı ve 35.000 kişi hayatını kaybetti.
  • 1889 – Cezayir doğumlu tüm Avrupalılara Fransız yurttaşlığı verildi.

1900’lü Yıllar

  • 1902 – Cezayir’in mevcut sınırları belirlendi.
  • 1934 – İsyancı gruplar Yahudi dükkanlarına saldırı düzenledi, 27 ölü ve 29 yaralı bilançosu kaydedildi.
  • 1938 – Ferhat Abbas, Cezayir’deki Müslümanlara eşit hakların verileceğini, yerli kültürün korunması gerektiğini bildiren Union Populaire Algerienne’yi (Cezayir Halk Birliği) kurdu.
  • 1939 – Fransa, Almanya’ya savaş ilan etti. Kuzey Afrika’dan 350 bin kişilik destek verildi.
  • 1940 – İngilizler, Oran kentindeki Fransız filosunu imha etti ve 1257 kişi öldü.
  • 1945 – Setif bölgesinde bağımsızlık gösterileri şiddetle bastırıldı ve binlerce Müslümanı öldürdüler.
  • 1946 –  Ferhat Abbas, Union Democratique du Manifeste Cezayirini (Cezayir Bildirgesi Demokratik Birliği) kurdu ve Fransa’nın yerine bağımsız Cezayir’in kurulmasını istedi.
  • 1954 – Orleansville depreminde 1.460 kişi yaşamını yitirdi.
  • 1954 – Aures Dağlarında gerilla saldırıları ile Cezayir’in bağımsızlığı mücadelesine başladı.
  • 1954 – Cezayir kurtuluş güçleriyle savaşmak için 450.000 Fransız birliği Cezayir’e konuşlandırıldı.
  • 1956 – Cezayir savaşı başladı ve Fransa Tunus ile Fas sınırlarına elektrikli çitler inşa etti.
  • 1962 – Resmi ateşkes anlaşması, Evian Anlaşmaları, Cezayir’in bağımsızlığı konusunda referandum yapılması konusunda anlaşma sağlanarak imzalandı.
  • 1963 – Anayasa referandumunun ardından Ahmed Ben Bella cumhurbaşkanı oldu.
  • 1965 – Ben Bella’nın hükümeti eski müttefikler ve savunma bakanı Albay Houari Boumediene ve Devrimci Konsey tarafından devirildi.
  • 1969 – Cezayir ve Tunus sınır anlaşmazlığını çözdü , dostluk antlaşması imzaladı.
  • 1971 – Aracı ulusallaştırılmış petrol sanayi, yabancı ve devlete ait arazileri yeniden dağıtımı, özel arazileri yeniden tahsis ettirdi, ulusal sağlık hizmeti tanıtıldı.
  • 1976 – İslam devlet dini olarak kabul edildi.
  • 1978 – Başkan Boumediene öldü, Albay Chadi Bendjedid cumhurbaşkanlığına getirildi.
  • 1979 – Chadi Bendjedid cumhurbaşkanı seçildi.
  • 1986 – Yüksek işsizlik, yükselen enflasyon ile birlikte petrol ve gaz fiyatlarının çökmesi, grev ve şiddetli gösterilere yol açtı.
  • 1987 – 25 yıllık bağımsızlık kutlamasının bir parçası olarak siyasi tutsaklara şartlı tahliye hakkı verildi.
  • 1988 – Ekonomik koşullara karşı ayaklanma ilan edilen olağanüstü durum şiddete dönüştü.
  • 1988 –  Fas ve Cezayir, telekomünikasyon, posta, demiryolu ağlarını kapsayan işbirliği anlaşmasına vardılar.
  • 1988 – Chadi Bendjedid üçüncü dönem başkan seçildi.
  • 1989 – İslami Kurtuluş Cephesi (FIS) kuruldu.
  • 1990 – Yerel yönetim seçimlerinde FIS% 55 oy aldı.
  • 1991 – FIS, yasaklar sonrasında camilere siyasi kampanyalar düzenledikten sonra genel grev çağrısında bulundu ve olağanüstü hal ilan etti, FIS’in iki lideri tutuklandı
  • 1991 – Seçimlerdeki sandalye çoğunluğu FIS kazandı.
  • 1992 – Ulusal Halk Meclisi dağıldı.
  • 1992 – Başkan Chadi istifa etti, Mohamed Boudiaf başkanlığındaki beş üyeli konsey devraldı
  • 1992 –  Mohamed Boudiaf’e suikast düzenlenilip öldürüldü.
  • 1994 – Emekli ordunun albayı Liamine Zeroual, Yüksek Devlet Konseyi Başkanlığına atandı.
  • 1994 – Liamine Zeroual beş yıllık dönem için cumhurbaşkanı seçildi.
  • 1996 – Yeni anayasa kabul edildi, din, cinsiyet ve dil temelli siyasi partileri yasakladı.
  • 1999 – Başkan Liamine Zéroual istifa etti; eski Dışişleri Bakanı Abdelaziz Bouteflika cumhurbaşkanlığı seçimlerinde kazandı.
  • 1999 – Cumhurbaşkanı Bouteflika 5.000 dini ve siyasi tutukluların serbest bırakılmasını emretti.

2000’li Yıllar

  • 2001 – Kabber’de ayaklanan Berber partisi hükümetten çekildi.
  • 2002 – Berberi dili, Tamazight, ulusal dil olarak kabul edildi
  • 2002 – Cezayir dışındaki açık hava pazarında bomba patladı, 30 kişi öldü, 37 kişi yaralandı.
  • 2003 – Cezayir yakınlarındaki depremde 2.000 kişi öldü, binlerce kişi yaralandı.
  • 2004 – Başkan Bouteflika ikinci dönem tekrar seçildi.
  • 2005 – Silahlı İslam Grubu’ndan Nurredine Boudiafi yakalandı ve yardımcısı öldürüldü.
  • 2005 – Hükümet tarafından hazırlanan rapora göre, güvenlik güçleri 1990’lı yıllardaki iç çatışmalar sırasında 6 binden fazla vatandaşın kaybolmasından sorumluydu.
  • 2005 – Seçmenler, hükümetin uzlaşma referandumunda 1992 sonrası öldürülen olaylara karışan birçok kişiye af teklifi vermesine destek verdi.
  • 2005 – Muhalefet partileri, yerel seçimlerde Berber’in Kabylie bölgesinde çoğunluğu elinde tuttu.
  • 2006 – Yasa çıkarıldı. Altı aylık af programı sırasında teslim olan kaçak militanlar affedilecek, yetkililer ilk olarak İslamcı militanları serbest bırakacak.
  • 2006 – Cezayir, kredi veren ülkeler  grubuna (Paris Club) 8 milyar dolar borcunu ödemeyi kabul etti.
  • 2006 – Yasaklanan FIS partisinin lideri Rabah Kebir, asilere silahsızlanma çağrısı yapıp kendi kendini sürgün etti.
  • 2007 – Cezayir’de meydana gelen iki bomba patlaması 33 kişinin ölümüne, 200 kişinin yaralanmasına; El-Kaide grubu sorumluluk üstlendi.
  • 2007 – Parlamento seçimleri sırasında ordu ve silahlı gruplar arasındaki savaşta onlarca kişi öldürüldü.
  • 2008 – Eski Başbakan Ahmed Ouyahia, Başkan Bouteflika tarafından yeni başbakanlığa getirildi, Abdelaziz Belkhadem’in yerini aldı.
  • 2008 – El Kaide, Cezayir’in doğusunda meydana gelen ve 60 kişinin ölümüyle sonuçlanan bombalı saldırıyı üstlendi.
  • 2008 – Anayasal değişiklikler Cumhurbaşkanı Bouteflika’nın üçüncü dönem seçilmesine izin verdi.
  • 2009 – Başkan Bouteflika yeniden seçildi.
  • 2009 – Nijerya , Nijer ve Cezayir, Sahara’dan Akdeniz’e 13 milyar dolarlık boru hattı inşaatı için anlaşma imzaladı.
  • 2011 – Gıda fiyatlarına karşı protestolarda 2 kişi hayatını kaybetti, hükümet temel gıdalar için fiyat indirimleri emretti.
  • 2011 – Radyo ve TV üzerinden devlet tekeli sona erdi.
  • 2012 – İktidar partisi, FLN, seçimlerde çoğunluk sandalye kazandı
  • 2012 – El-Kaide’nin Cezayir’deki genel sekreter yardımcısı Boualem Bekai, Kabylie bölgesinde pusuda ordu tarafından öldürüldü.

 

Pin It on Pinterest