Dinozorlar Hakkında 19 İlginç Bilgi

Hemen hemen hepimiz “Jurassic Park” filmini izledik, ama “dinozorlar” denen yaratıklar hakkında ne kadar şey biliyoruz? İçinde bulundukları dönemin Triyas dönemi mi olduğunu biliyor muydunuz? ya da “Jurassic” bile ne anlama geliyor?  Çocukluğumuz boyunca küçük dinozor modelleri ile oynadık ve o zamandan beri meraklıyız. İşte bu muhteşem hayvanlar hakkında tüm sırları kıracak bazı gerçekler:

İlk Varolan Dinozor Değildir: Dinozorların günümüzde yok olmuş olması onların çok eski hatta ilk yaratıklar olduğunu düşündürtebilir. Ancak durum sandığımız farklıdır. Archosaurs (dev kertenkele) ve pelycosaurs Dinozorlardan 20 milyon yıl önce vardı.

Dinozorlar İnsanlardan Daha Uzun Süre Dünya’ya Hakimdi: Biraz şaşırabilirsiniz ancak modern teknolojilerle bile insanlık tarihi dinozorların tarihine göre oldukça kısa bir süredir. İlk olarak Triyas döneminde 243 ila 231 milyon yıl önce ortaya çıktı. Dinozorlar 66 milyon yıl önce yok oldu. Bu, Dünya’da tükenmiş olduklarından çok daha uzun süredir oldukları anlamına geliyor.

Dinozor Grupları: Genelde insanlar dinozorları iki gruba ayırır. Etçil dinozorlar ve otçul dinozorlar. Ancak bilim adamları ve paleontologlar ise farklı bir şekilde gruplandırmaktadır. Onlara göre dinozorlar; kertenkele tipli ve kuş tipli olarak 2 gruptan oluşur.

Kuşlar Dinozorlardan Gelmektedir: Tabi aklınızda izlediğimiz filmlerden dolayı dinozorlara ilişkin bir resim canlandırabilir ve kuşlara evrimleştiğini komik bulabilirsiniz. Ancak kuşların geç Jurassic döneminde küçük ve tüylü theropodlardan evrimleştiğine dair kanıtlar var.

Dinozorlar Endotermik mi Egzotermik mi?: Modern sürüngenler soğukkanlı veya ekzotermiktir, yani vücut ısısını korumak için dış sıcaklıklara dayanmaları gerekir. Ama etobur dinozorların endotermik veya sıcakkanlı olduklarını biliyor muydunuz?

Dinozorlar Sürekli Et Yiyen Hayvanlar mıydı? Yine izlediğimiz filmlerde bir kaç otçul dinozor görmüşüzdür. Ancak dinozor kelimesi geçince hemen etçil hayvanlar diye düşünebiliriz. Ancak dinozorların çoğunluğunun etobur değil, otçullar olduğu doğrudur!

Dinozor Olmayan Yaratıklar: Yine dinozor filmlerinde mezozoyik zamana ait bazı hayvanları görmüşüzdür. Örneğin; Pleziyozorlar, Mezozoik devirde yaşamış Deniz sürüngenidir. Yine bir deniz canlısı olan ve eski dönemlerde yaşamış İhtiyozorlar, kısmen timsah – balık görünümündedir. Aynı zamanda Mosazorlar, onlarda eski dönemlerde yaşamış deniz sürüngenleridir. Ancak bahsettiğimiz bu üç tür kesinlikle dinozor olarak sayılmamakla beraber dinozorlarla yakın bile değillerdi.

Kaç Çeşit Dinozor Var: Çoğumuz filmleri izledik. Filmlerde genelde 10 bilemediniz 15 tane dinozor olduğunu görmüşüzdür. Ancak bunlar sadece birer filmdi. Gerçekten Mezozoyik zamanda yaşamış yaklaşık 2400’den fazla dinozor türü olduğunu biliyor muydunuz? (A Harfi İle Başlayan Dinozorların Listesi)

En Küçük Dinozor: Aslında hala dinozorların keşfi devam ederken kesin bir cevap söylemek zor. Ancak şuana kadar keşfedilmiş en küçük dinozor fosilleri Çin’de bulunan bir Mikroraptor. Yaklaşık 16 inç (40 cm uzunluğunda) uzunluğunda ve bir yetişkin olabilir.

Dinozor Kelimesinin Kökeni: Dinozor kelimesinin kökeni Antik Yunan diline dayanmaktadır. Anlamı ise “Korkunç Kertenkele” demektir. Her ne kadar tüm dinozorlar kertenkele temelli olmasa da!

Dinozorların Ayak İzleri: Bolivya’nın Sucre şehrinden yaklaşık 5 kilometre uzakta Cal Orko adı verilen bir kayaç bulunmaktadır. Oldukça dik olan (73 derece) olan kireçtaşı levhasında en az 8 farklı türden 462 farklı dinozorun ayak izi bulunmaktadır.

Dinozorların Midesindeki Taşlar: Başta inanmayabilirsiniz ancak büyük dinozorların midelerinde bizim için oldukça büyük sayılabilecek taşlar bulunuyordu. Ayrıca bunlar yanlışlıkla değil! Bilimsel açıklamalara göre bu taşlar dinozorların yiyecekleri öğütmesine yardımcı olmaktadır.

Jurassic Nedir? Çoğumuz Jurassic Park filmlerini izlemişizdir. Burada insanlarda iki izlenim oluşmaktadır. İlki Jurassic adında bir park var ve içi dinozorlarla dolu. Diğeri ise (konuyu biraz daha araştıranlar bilir) Jurassic aslında Jura dediğimiz Mezozoik zamanın Trias’tan sonra gelen, yani ikinci dönemidir. Ancak işin garip yani dinozorların çoğu Kretase döneminde yaşamıştır.

İncil’de Dinozor mu Var? Eski Avrupa’da İncil’de (Daniel / 7) yer alan yaratıkların aslında dinozor olduklarına inanan insanlar vardı. Daniel 7 ‘de yer alan metin “Gece bir görümde göğün dört rüzgarının büyük denize saldırdığını gördüm. Denizden birbirinden farklı dört büyük yaratık çıktı. Birinci yaratık aslana benziyordu, kartal kanatları vardı…” Ancak dinozorların hiç biri hem aslana benzeyip hem de denizde yaşamıyorlardı.

En Uzun İsimli Dinozor: Çin’de bulunan bir dinozora en uzun isim verilmiştir. Onun adı: Micropachycephalosaurus. Anlamı “Küçük Kalın Başlı Kertenkele”. Açıkçası teleffuzu biraz zor.

Dinozorların Yumurtaları: Evet dinozorların yavruları yumurtalardan çıkmaktaydı. Ancak bu yumurtalar sandığınız kadar çok büyük değildi. Bulgular en büyük dinozor yumurtalarının bile ortalama bir basketbol topu kadar büyük olduğu yönündedir. Daha büyük olsaydı, kabuk daha kalın olurdu ve yavru dinozorlar bunu kırıp dünyaya gelemezdi. Hatta neslinin yumurta kabuklarının çok kalın olmasından dolayı yok olduğuna inananlar tarafından oluşturulan bir teori bile var. Dinozor Nesli Yumurta Sorunu Yüzünden mi Yok Oldu?

Dinozorların Akrabaları: Oldukça ilginç gelebilir. Ancak neredeyse tüm insanoğlu dönemin en korkunç dinozorlarından birisinin akrabasını yiyor. T. Rex’in modern akrabası Tavuk!

Dinozorolar Kaç Yıl Yaşıyordu? Dinozorların fosilleşmiş kalıntılarından ne kadar uzun yaşadıklarını söylemek kolay değildir. Dinozor kemiklerindeki büyüme çizgileri ilk olarak 1983 yılında dinozor kemikleri gözlemlenerek ya hesabı yapılmıştır. Yinede paleontologlara ve bilim adamlarına göre dinozorlar türlerine bağlı olarak ortalama 70 ile 300 yıl kadar yaşadıklarını söyleyebiliriz.

Dinozorların Beyni ve Kemikleri: Dinozorlar büyük bir vücuda sahip olmasına rağmen, çoğunun beyni yaklaşık olarak bir ceviz kadardı. Aynı zamanda özellikle büyük olan dinozorların kemiklerinden bazılarının içi boştu. Araştırmacılar bunu kendi ağırlıklarını kaldırabilmelerine dayandırmaktadırlar.

 

Kaynaklar:

  • wikipedia.org
  • Guardian.com
  • bbc.com

Dinozorlar Hakkında 19 İlginç Bilgi

Okuma Süresi 6 Dakika