Esneme Neden Bulaşıcıdır? Esneme Hakkında Bilimsel Fikirler

Herkes esner. Hatta yılanlar, köpekler, kediler, köpekbalıkları ve şempazeler gibi bir çok omurgalı hayvan da esner. Esneme bulaşıcı olsa da, herkes esneme hareketi görülmez. Gerçek hayatta esneyen birinin fotoğrafına bakınca, esneme ile ilgili bir yazı okuyunca ya da esneyen birini görünce insanların yaklaşık %60 ile %70’i esner. Bulaşıcı esnemeler hayvanlarda da görülür ancak insanlarla aynı şekilde çalışmazlar. Bilim adamları, esneme ile ilgili bir çok kuram öne sürmüşlerdir.

İşte öne gelen bazı fikirler.

Empati ve Esneme Arasındaki İlişki

Muhtemelen bulaşıcı esnemenin en popüler kuramı, esnemenin sözsüz bir iletişim şekli işlevi görmesidir. Karşınızdaki kişi esneyince muhtemelen sahip olduğunuz empati yetinizden ötürü sizde esniyorsunuzdur. Bu kuramı desteklemek için 2010 yılında bir araştırma yapıldı.

Connecticut Üniversitesinde, bir çocuğun yaklaşık dört yaşına gelene kadar esnemenin bulaşıcı olmadığı sonucuna vardıklarında, bunu empati yetisinin gelişmesiyle ilişkilendirdiler. Çalışmada, empati gelişiminde bozulmalar olmuş olabilecek otistik çocuklarda esneme bulaşıcılığına daha az rastlandı.

2015 yılında kolej öğrencilerine yönelik yapılan bir başka çalışmada empati ve esneme arasında pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu belirtildi. Elde edilen sonuçlar, empati yetisi düşük olan öğrencilerin esnemeye daha az eğilimli olduklarını gösterdi.

Esneme ve Yaş Arasındaki İlişki

Bununla birlikte esneme ve empati arasındaki bağlantı son derece kesin değildir. PLOS ONE dergisinde yayınlanan başka bir araştırma bulaşıcı esnemeye neden olan faktörleri tanımlamaya çalıştı. Çalışmada, 328 sağlıklı gönüllüye uyku hali, enerji seviyeleri ve empati ölçümlerini ve daha fazla soru içeren bir anket verilmiştir.

Anket katılımcılarına esneme yapan bir kişinin videosunu izlettiler. Bu esnada katılımcıların kaçının kaç kez esnediği ile ilgili notlar tutuldu. Çoğu katılımcı esnerken bir kısmı da esnemedi. Ayrıca çalışma sadece bir kere test edilmedi. Aynı katılımcılara günün değişik saatlerinde video izlettirip sonuçlar alındı.

Çalışma sonunda empatinin, zekanın, günün saatinin esneme ile doğrudan bir ilişkisi gözlemlenemedi. Ancak yaş ile esneme arasında istatistiksel bir korelasyon mevcuttu. Daha yaşlı katılımcıların esneme ihtimalleri daha düşüktü. Bununla birlikte, yaşla ilgili esneme anketin sadece % 8’ini oluşturduğundan, araştırmacılar bulaşıcı esneme için genetik bir etken aramayı düşündüler.

 

Hayvanlarda Bulaşıcı Esneme

Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi esneme ya da bulaşıcı esneme sadece insanlara özgü değildir. Hayvanlarda da bulaşıcı esneme davranışı gözlemlenmiştir.

Kyoto Üniversitesi’nin araştırması şempanzeler arasında da bulaşıcı esneme görüldüğü kaydedilmiştir. Yaptıkları araştırmada küçük yaştaki şempanzelerin bulaşıcı esneme davranışını göstermemişler ve bunu entelektüel gelişimden yoksun ya da gelişmelerini tamamlayamadıkları için olduğunu belirttiler.

Londra Üniversitesi’nin yaptığı çalışma da köpeklerin bulaşıcı esneme davranışı gösterdiğine yöneliktir. Bu çalışmada 29 köpek arasından 21 tanesinin insan esnemesine karşı esnediği gözlemlenmiştir. Ancak sonuçlar yaş ile bulaşıcı esneme arasında bir korelasyon olduğunu destekledi. Ancak insanların esnemesine yakalanıp esneyen tek hayvan köpekler değildi, kediler de aynı şekilde insan esnemesinden sonra bulaşıcı esneme davranışı göstermişlerdir.

Hayvanlar arasındaki esneme bir iletişim aracı olabilir. Kavgacı siyam balıkları genellikle bir saldırı öncesi diğer rakip balıkları görünce esneme davranışı gösterirler. Aynı şekilde Adelie ve İmparator penguenleri kur ritüelinin bir parçası olarak esneme davranışı sergilerler.

Bulaşıcı esneme hem hayvanlarda hem de insanlardaki sıcaklık ile bağlantılıdır. Bir kısım bilim insanı esnemenin bir termoregülasyon davranışı yani vücut sıcaklığının kontrol edilip düzenlenmesi hareketinin bir parçası olduğunu iddia ediyor. Diğer bir kısım bilim insanı ise esneme hareketinin potansiyel tehdit veya stresli durumları bildirmek için kullanıldığına inanıyor. 2010 yılında yapılan araştırmalarda muhabbet kuşlarında sıcaklığın artması ile beraber esneme davranışının sayısının da arttığını göstermiştir.

Ayrıca yorgun ve sıkılmış insanlarda esneme davranışının görülmesi daha olasıdır. Uyku yoksunluğu çeken fareler üzerinde yapılan araştırmalar sonucu farelerin beyin ısını azaltıp beyin fonksiyonlarını geliştirmek için esnediğini belirtmiştir.

Yine esneme davranışı sosyal bir hareket olarak bilinir. Bulaşıcı esneme, bir grubun dinlenmesi için zaman tanıyacak bir sosyal davranış gibi davranabilir.

 

Pin It on Pinterest