Gana (Wagadou) İmparatorluğu

Gana İmparatorluğu veya Wagadou İmparatorluğu  şimdi Güneydoğu Moritanya ve Batı Mali’de yer aldı. Bölgede yaklaşık yaklaşık MÖ 1500 yıllarından beri karmaşık toplumlar vardı. Gana’nın iktidar hanedanlığı tam olarak ne zaman başlandığı bilinmese de belgesellerde MS 830’lu yıllarda başlanıldığından bahsedeliyor. Müslümanlığın bu bölgelerde tanınması aynı zamanda taşıma aracı olarak develerin kullanılmaya başlanmasıyla sonuçlandı. Bu sayede ticaret gelişti ve ilk kez, bölgenin geniş altın, fildişi ticareti ve tuz kaynakları kuzey ve doğudaki nüfuslara gönderildi.

İmparatorluk, altın ve tuzdaki trans-Sahra ticareti ile zenginleşti. Bu ticaret daha büyük kentsel merkezlerin artmasına ve gelişmesine yardımcı oldu. Ayrıca, kârlı ticaret yolları üzerinde kontrol elde etmek için bölgesel genişlemeyi teşvik etti.

Gana İmparatorluğu’nun ilk yazılı kaynakları kurulduğu zamanlara denk geldiği bilinmektedir. Yazıyı özellikle ticaret ile beraber kullandılar. Ancak İslam’ın yayılmasıyla beraber Arapça dilini kullanmaya başladılar.

Gana İmparatorluğu’nun Başkenti

İmparatorluğun başkentinin, Sahra Çölü’nün kenarındaki Koumbi Saleh’de olduğuna inanılıyor. 1067’de kalan kasabalıların açıklamasına göre, başkent aslında altı mil aralıklı iki şehirden oluşsa da aslında insanların yerleşim yapıları nedeniyle birleştirilmiş gibiydi.

Şehrin önemli kısmı El-Ghaba olarak adlandırıldı ve kralın ikametgahıydı. Taş bir duvarla korunmuş ve İmparatorluğun kraliyet ve manevi başkenti olarak işlev görmüştür. Rahiplerin yaşadığı Soninke dini törenleri için kullanılan kutsal bir ağaç korusu içeriyordu. Ayrıca kralın sarayı, şehrin en büyük yapısıydı.

Şehrin diğer bölümünün adı bilinmemektedir. Sebzelerin yetiştirildiği tatlı su  kuyularıyla çevriliydi. Arap Müslümanlarının neredeyse tamamı, tarafından kullanılan 12 cami yer almaktaydı ve tam bir grup akademisyen, din adamı ve İslami hukukçu bu camilerde eğitim görürdü. Bu Müslümanların çoğunluğu tüccar olduğu için, şehrin bu kısmı muhtemelen iş bölgesiydi.

Gana İmparatorluğu’nun Ekonomisi

Gana ekonomisi hakkındaki bilgilerimizin çoğu tüccarlardan geliyor ve bu nedenle ekonomisinin ticari yönleri hakkında daha fazla şey biliyoruz ve yöneticilerin ve soyluların haraç veya vergilendirme yoluyla tarımsal ürünler elde etme yolları hakkında daha az şey biliyoruz. Tüccarlar, özellikle tuz ve altın ithalarında miktarlara göre vergi vermekle yükümlüydüler. İthalatta muhtemelen tekstil, süs eşyaları ve diğer malzemeler gibi ürünler yer aldı. Eski Fas’ta bulunan el yapımı deri ürünlerden çoğu, kökenlerini imparatorluğa da taşıyordu. Ticaretin ana merkezi Koumbi Saleh idi. Kral altın külçelerinin kendisine ait olduğunu iddia etti ve diğer insanların sadece altın tozuyla yetinmesine izin verdi. . Devenin tanıtımı, Soninke’nin başarısında da önemli bir rol oynadı ürünlerin Sahara’da daha verimli bir şekilde taşınmasını sağladı. Bu faktörlerin hepsi imparatorluğun bir süre güçlü kalmasına yardımcı oldu, birkaç yüzyıl boyunca sürecek zengin ve istikrarlı bir ekonomi sağladı.

Gana İmparatorluğu’nda Siyaset

Eski Gana’ya dair çok sayıda tanık, imparatorluğun bilgilerinin yabancı yolculara ne kadar iyi yerleştirildiğine bağlıydı. İslami yazarlar genellikle kralın görünüşte adil eylemlerine ve ihtişamına dayalı olarak imparatorluğun sosyal ve politik alanlarda istikrarlı ve adil davrandığını belirttiler.

Arapça kaynaklar, bize herhangi bir bilgi veren tek kaynak olmasına rağmen ülkenin nasıl önetildiğine dair net bilgiler verememektedir. Kralın adalet uygulamasına yardımcı olan memurları olduğu ve bunların ülkesinin krallarının oğullarını da içerdiği belirtilmektedir. Bölgenin coğrafyasıyla ilgili ayrıntılı bilgiler, Gana’nın bağımsız krallıklarla çevrili olduğunu ve 1071 yılında Senegal Nehri üzerinde bulunan Sila’nın “Gana kralı için neredeyse bir eşleşme” olduğunu göstermektedir.

Gana İmparatorluğu’nın Düşüşü

Arap kaynaklarının dağınık doğası ve mevcut arkeolojik kayıtların belirsizliği göz önüne alındığında, Gana’nın ne zaman ve nasıl düştüğünü ve nasıl düştüğünü belirlemek zordur. İmparatorluğun en eski açıklamaları azami ölçüde muğlaktır.

Tarih yazımında bir gelenek, Gana’nın 1076’da Almoravid hareketi sırasında düştüğünü, ancak bu yorumun ne denli doğru olduğu tam olarak bilinmemektedir. Almoravids’in Gana’nın düşüşünde önemli bir rol oynadığına inanan Dierk Lange, bunun askeri eylemler veya fetihler yerine iç politik istikrarsızlıklarını teşvik ettiğine dikkat çekiyor.

Çağdaş kaynaklarda ülke kesinlikle İslam’a dönüştü. Sudan üzerindeki tahakkümünü uzattılar, yağmaladılar, vergi cezaları ve diğer aidatlar yüklediler ve birçoğunu İslam’a dönüştürdüler. Bununla birlikte, Gana’nın 1340 civarında yazılmış bir el-Umari’nin ayrıntılı bir ifadesine göre Gana’nın Mali İmparatorluğu’na dahil edildiği açıktır. Gana, imparatorluk içinde bir tür krallık olarak işlevlerini hala korumuştur.

Kaynak: Time Maps

İlginizi Çekebilecek Benzer Yazılar