Kara Ölüm (Büyük Veba Salgını) İle İlgili 17 Bilgi

Kara Ölüm ya da Büyük Veba Salgını 1347 ve 1351 yılları arasında özellikle de Avrupa’da meydana gelmiş ve çok fazla miktarda ölümlere neden olmuş bir veba hastalığıdır. Normalde veba hastalığı neredeyse insanoğlunun özellikle bazı hayvanlarla (pire, sivrisinek, sıçan, kene) aynı ortamda olduğu zamandan beri vardır. Ancak belki de en çok bu tarihlerde ölüme neden oldu.

TopluBilgi olarak bu makalemizde Kara Ölüm ya da Büyük Veba Salgını dediğimiz tarihi olayla ilgili bazı gerçekleri listeleyeceğiz.

Büyük Veba Salgını (Kara Ölüm) Etkili Olduğu Bölgeler ve Tarihler

Büyük Veba Salgını, 1347 ve 1351 yılları arasında neredeyse tüm Avrupa’ya yayıldı. Orta çağ kaynaklarına göre ne kadar insan öldü bilinmiyor ama bazı araştırmalar Avrupa’da ki insanların %25 – %60’lık bir kesimini etkilediğini söylerken bazı kaynaklara göre ise nüfusun üçte ikisini etkilediğini belirtiyor. Bu kadar fazla değişiklik gösterse de şuan için tahminler veba’dan ölen kişi sayısının 75 ile 200 milyon arasında olduğunu gösteriyor.

Kara Ölüm ismi daha çok günümüzde kullanılıyordu. O dönemde buna “Veba” ya da “Büyük Ölüm” deniliyordu.

Büyük Veba Salgını 1351’de sona ermesine rağmen, veba hastalığının kendisi 15. yüzyılın sonlarına doğru zaman zaman salgın hastalık olarak Avrupa’da görülmüştür.

Kara Ölüm aslında Orta Çağın ikinci veba salgınıydı. Daha önce Justinianos Veba Salgını denilen ve 541 ile 542 yılları arasında görülmüş bir başka salgın hastalık daha vardı ancak yıkım etkisi Kara Ölüm kadar değildi.

Kasım 1347 tarihinde Ceneviz ticaret gemileri Karadeniz’den İtalya’ya kıyı boyunca ticaret yaptıktan sonra Sicilya’ya geldi. Gemiler ölü ve ölmekte olan denizcileri taşıdılar, birçoğu siyah ölümlerin tipik semptomları olan siyah ve şişkin lenf düğümlerine koltuk altlarında, kasıklarında ve boyunlarında görüldü. Dahası vücudunun bir çok bölgesinde kan çukurları görülmekteydi. Hayatta kalanlar ise bir kaç gün içinde öldü.

Büyük Veba Salgını döneminde doktorların salgından etkilenmemek için kullandıkları kıyafet

Kara Ölüm, Sicilya’dan Avrupa’ya kuzeyden hareket ederek İzlanda ve Grönland’a kadar üç yıl sürdü. Veba ve eşzamanlı iklim değişiklikleri, Grönland kıyısındaki Avrupa kolonilerine son verdi.

Siena’da nüfusun yarısından fazlası öldü. Dünyanın en büyük olması planlanan kentin büyük katedralinde iş durduruldu. Ardından bu katedral 19. yüzyılda yeni baştan restore edilmiştir.

Mayıs 1349’da, veba İngiltere’den yün taşıyan bir gemide Norveç, Bergen’e ulaştı. Bergen’e geldikten birkaç gün içinde geminin mürettebatı ve yolcuları öldü.

Çoğu uzman , veba’nun öncelikle ortaçağ konutlarında yaygın olan sıçanlarda ve diğer kemiricilerde yaşayan pireler tarafından taşınan bir basil Yersinia pestis (veya Y. pestis ) tarafından meydana getirildiğine katılıyor.

1980’lerden beri birçok araştırmacı, veba için antraks ve tifüs de dahil olmak üzere diğer hastalıkları sorumlu tuttu. Argüman, diğer hastalıkların gerekli pire vektörü olmayan insanlar arasında daha kolay yayılmasını ve benzer belirtileri gösterebildiğini iddia ediyor.

Ortaçağ doktorları vebanın nasıl ve niçin meydana geldiği ile ilgili bir kaç fikre sahipti ancak birçoğu, insanların günahları yüzünden Tanrı’nın azabı olduğunu düşündü. Bunun yanında bir diğer desteklenen fikir ise 20 Mart 1345 tarihinde Satürn, Jüpiter ve Mars’ın olumsuz bir hizalanması sonucu ortaya çıkan kötü hava durumundan kaynaklandığına inanıyordu.

Orta Çağ’da kimse Kara Ölüm’ün sıçanlardan ve pirelerden bulaştığından şüphelenmiyordu.

Yahudiler sıklıkla Kara Ölüm nedeniyle suçlanıyorlardı özellikle Hristiyanlar, Yahudilere itiraf etmeleri için işkence ediyordu. İşkence gördükten sonra bazı Yahudiler, veba yaratan kuyu ve diğer su kaynaklarını zehirlediğini itiraf etti. Sonuç olarak, Yahudiler binlerce kişi tarafından kovuldular veya öldürüldüler. 

Kara Ölüm döneminde Yahudilerin yayılmasına ilişkin zorunlu itirafların sonucunda, Almanya’nın Strassburg kentindeki Yahudi nüfusun tamamına, şehrin mezarlığı platformunda Hıristiyanlığa geçme ya da bir sıradaki kazıklar üzerine yakma seçeneği verilmiştir. Yaklaşık 2 bin kişi öldü.

Büyük Veba Salgını zamanında iki büyük sebep nedeniyle insanlar banyo yapmaktan çekiniyordu. Bu dönemde insanların elbise değiştirmesi Tanrı’nın gazabına neden olacak kibir ile eşdeğerdi. Diğer neden ise banyo yaparken insan vücudundaki gözeneklerin daha fazla açılmasıyla daha kötü hastalanacağı yönündeydi. Bu son düşünce neredeyse Avrupa genelinde 19. yüzyıla kadar devam etti.

Toplu mezarlar kazılıncaya kadar kent duvarlarının içinde ve dışında cesetler yığıldılar. Bu kötü havaya katkıda bulundu ve Büyük Veba Salgını’nın yayılmasına yardımcı oldu.

Kara Ölüm’den önce, bol ve neşeli müzik vardıVeba sırasında, müzik nadir ve korkunçtu. Görsel sanatlar ve edebiyat da dahil olmak üzere diğer sanat biçimleri de zamanın sefaletini yansıtıyordu.

 

Kaynaklar:

  • Borst, Arno. 1980. Lebensformen im Mittelalter. Vienna, Austria: Ullstein Bücher.
  • Byrne, Joseph P. 2004. The Black Death. Westport, CT: Greenwood Press.
  • Kelly, John. 2005. The Great Mortality. New York, NY: HarperCollins.
  • Kotker, Norman, ed. 1984. The Middle Ages. New York, NY: American Heritage/Bonanza Books.

Pin It on Pinterest