Karayip (Antil) Denizi Hakkında Bilgiler

Karayip Denizi, tüm dünyadaki en güzel denizlerden biridir. Pitoresk manzaralar ve masmavi sularla, Karayip adaları sıcak turistik yerlerdir. Karayip Denizi ile ilgili bu makalede, bu görkemli denizle ilgili bazı ilginç bilgileri öğreneceğiz. Karayip denizinin coğrafyası, iklimi florası ve faunası hakkındaki bilgiler..

Karayip Denizi İle İlgili Bilgiler (1-5)

  • Karayip Denizi, Atlantik Okyanusu‘nda yer alan birçok denizden biridir. Batı yarım kürenin tropiklerinde bulunur. Doğudan gelen Küçük Antiller, güney Amerika’nın güneyden kuzey sahilleri, batıda Orta Amerika ve Meksika ve kuzeyden Büyük Antiller ile çevrilidir. 2015 verilerine göre Karayipler’de 22 ada bölgesi bulunuyor ve 12 kıta ülkesiyle çevrilidir.
  • Batı Hint Adaları, kıyıları ve Karayip Denizi’ni içine alan bölgeye Karayipler denir. Deniz, 2,754,000 kilometrekareye sahiptir. Ortalama 2.200 metre derinliğe sahiptir. Cayman Trough (Jamaika ve Cayman Adaları arasında yer alır) 7.686 metre derinliğe sahip Karayip Denizi’nin en derin noktasıdır.
  • Deniz kıyısı boyunca birçok koy ve körfez vardır. Bazıları Venezuela Körfezi, Golfo de los Mosquitos, Honduras Körfezi vb.
  • Karayip Caribs kelimesinden türemiştir. Avrupa’dan 15. yüzyılda Amerika’ya gelen insanlar buradaki yerli halkın yani Kızılderili bir grubun bu ismi kullandığını öğrenmişler ve bu şekilde kalmıştır.
  • Kristof Kolomb Amerika’yı keşfettikten sonra, Antillas, bu denizde bulunan topraklar için İspanyol bir terim kullanıldı. Bundan sonra, Avrupa’nın bir çok dilinde Karayip Denizi yerine Antiller Denizi kullanıldı.

 

Karayip Denizi İle İlgili Bilgiler (6-10)

  • 16. yüzyılda henüz yeni keşfedilen Karayipler Denizi Avrupalı’lar için de yeniydi. Bu yüzden Avrupalılar Karayip Denizi’ni “Kuzey Denizi” ve Pasifik Okyanusu’nu ise “Güney Denizi” olarak isimlendirmişlerdi.
  • Karayip Denizi keşfedildikten hemen sonra dönemin ünlü Avrupalı korsanları olan  Samuel Bellamy ve Blackbeard tarafından (ve diğer birkaç korsan grubu) kolonize edilmeye başlandı.
  • Karayip Denizi, ağırlıklı olarak Karayip levhası üzerinde yer almaktadır. Adalar, bir yay şeklinde hizalanmış bir dizi volkanik bir takım adalar,  denizi Atlantik (Atlas) Okyanusu‘ndan ayırır.
  • Bu tür adaların en küçüğü, Küçük Antiller’den Virgin Adalarına ve Trinidad ve Tobago’nun kuzeydoğusundan Venezuela kıyılarına kadar yayılır.
  • Güney Amerika plakası Karayip levhası ile çarpıştığında bu yay oluşmuştur. Quill, Sint Eustatius’ta Pelee Dağı, Dominika’daki Morne Trois Pitons gibi soyu tükenmiş ve aktif yanardağları içerir.

Karayip Denizi İle İlgili Bilgiler (11-15)

  • Hispaniola, Porto Riko, Küba ve Jamaika daha eski olan ada yayında yatar.
  • Karayip Denizi’nin yaşının 160 ila 180 milyon yıl arasında bir yerde olduğuna inanılmaktadır. Süper kırığı olan Pangea yatay bir kırılma nedeniyle ayrıldığında oluşmuştur. Bu olay Mesozoik Dönemde oldu.
  • Genellikle Devoniyen döneminde bir proto-Karayip havzasının mevcut olduğuna inanılmaktadır. Gondwana’nın Euramerica ile yakınlaşmasından dolayı büyüklüğünde azalma meydana gelmiştir.
  • Daha sonra Trias döneminde, riftleşme (litosfer ya da toprak ayrılması) meydana geldi ve birçok değişim geçirdi. Deniz transgresyonu (daha önce açığa çıkan toprağın su basması), Jura’nın başlarında gerçekleşti ve bugünkü Meksika Körfezi bölgesini suyla doldurdu.
  • Orta Jura döneminden Geç Jura dönemine kadar Pangea’nın dağılmasından ve Atlantik Okyanusu’nun oluşumuna yol açtı ayrıca derin havzalar oluştu.

Karayip Denizi İle İlgili Bilgiler (16-20)

  • Kretase döneminde, Karayip Denizi bugünkü şekline neredeyse ulaşmıştır. Erken Paleojen’de, deniz gerilemesi (batık toprakların maruziyeti) gerçekleşti ve Meksika Körfezi ve Karayip Denizi birbirinden ayrıldı. Küba ve Haiti, Atlantik Okyanusunu Karayip Denizi’nden ayırdı.
  • Holosen dönemi, su seviyelerinin arttığı ve Karayip Denizi ile Atlantik Okyanusu arasında su alışverişinin gerçekleştiği dönemdi.
  • Karayip Denizi’nin deniz yatağı, oluklarda ve derin havzalarda bulunan kırmızı kilden oluşurken, kireçli silt, kıtasal yamaçların bulunduğu yerler de mevcuttur.
  • Anegada Geçidi (Virgin Adaları ve Küçük Antiller arasında mevcut) ve Windward Geçidi (Küba ve Haiti arasında mevcut) Atlantik Okyanusu’nu Karayip Denizi’ne bağlar.
  • Meksika Körfezi, Yucatán Kanalı (Küba ve Meksika arasında mevcut) aracılığıyla Karayip Denizi’ne bağlanır.

Karayip Denizi İle İlgili Bilgiler (21-25)

  • Karayip Denizi’nde beş havza vardır. Karayip Denizi’nde iki siper, Porto Riko çukuru ve Cayman çukuru da bulunmaktadır. İki siperin varlığı nedeniyle deprem riski Karayip Denizi’nin yakınlarında oldukça yüksektir. Orada yüksek volkanik aktivite de görülür.
  • Deniz sıcaklıklarındaki yıllık fark 3 santigrat dereceden fazla değişmez. 1986’dan itibaren deniz, 0.6 santigrat derece veya 1.1 derece sıcaklıklarında bir artış yaşıyor. El Niño ve La Niña, aşırı sıcaklık farklılıklarının sebepleridir.
  • Tuzluluk yaklaşık% 3.6’dır. Karayip Denizi’nin suları mavi-yeşilden yeşile döner. Karayiplerin derin suları, Atlantik Okyanusu’nunkiyle aynı sıcaklıklara sahiptir.
  • Dünyanın mercan resiflerinin % 9’u Karayipler’de bulunmaktadır. Yaklaşık 50.000 kilometrekarelik bir alana sahiptir.
  • Karayipler’in birçok mercan resiflerinden biri olan Belize Barrier Reef, 1996 yılında Dünya Mirası olarak ilan edildi. MBRS (Mesoamerican Bariyer Resifi Sistemi) veya Büyük Maya Resifi (uzunluğu 1000 kilometre) Avustralya’nın Great Barrier Reef’inden sonra dünyanın ikinci büyük resifidir.

Karayip Denizi İle İlgili Bilgiler (26-30)

  • Mercan resifleri deniz ekosistemini desteklese de, Karayip Denizi’ndeki sıcaklık artışı mercan resiflerini olumsuz yönde etkilemektedir. Sıcaklık arttığında, mercan resifleri ile simbiyozlu olan zooxanthellae – mikroskobik bitkiler  ölür ve bu nedenle mercan resifleri yiyeceklerini kaybeder.
  • Bu resiflerin yok edilmesiyle, dalış ve balık tutma gibi aktiviteleri de olumsuz etkilemektedir. Birçok kurum ve şirket Karayiplerin ekolojisini korumak için biraz uğraştı. Ayrıca 50 metre derinliğe kadar civa, kurşun, arsenik vb. Gibi toksik maddelerin biriktiği görülmektedir.
  • Hava çoğunlukla, 21 ila 26 Santigrat derece arasında değişen sıcak havaya sahiptir. Karayipler bölgesinde kasırgalar ve fırtınalar yaygındır.
  • Bölge çoğunlukla tropiklerin altına düşer ve tür çeşitliliğine sahiptir. Karayipler’de yaklaşık 13.000 bitki türü vardır. Bunun dışında, 6.500 endemiktir (sadece belirli bir bölgede ve başka hiçbir yerde görülmez). Bazı bitkiler; guaiac ağacıdır (bu bitkinin çiçeği Jamaika’nın ulusal çiçeği), ceiba (Guatemala ve Porto Riko ulusal ağacı) ve Bayahibe (Dominic Republic’in ulusal çiçeği) bu bölgelerde yetişir sadece.
  • Kıyı bölgelerinde Hindistan cevizi ağaçları ve haliçlerde ve lagünlerde siyah ve kırmızı mangrovlar Karayipler’de de görülür.

Karayip Denizi İle İlgili Bilgiler (31-35)

  • Sığ sularda, tür çeşitliliği biraz daha azdır ve esas olarak mercan resifleri etrafında yoğunlaşmaktadır. Yakın sığ sularda yaşayan türlerin bazıları, kaplumbağa çimi veya manate otu, sivri çimenler, geniş yapraklı bitkiler vb.
  • Uçan balık, tarpons, Atlantik Goliath orfoz, spotfin kelebek balıkları, köpekbalıkları (ipeksi köpekbalığı, kaplan köpekbalığı, Karayip resif köpekbalığı) vb 1.000’den fazla balık türü vardır.
  • Karayip Denizi’nde balinalar, yunuslar , manatlar , foklar, vs. gibi yaklaşık 90 tür memeli bulunur. 500 yılan türü (yaklaşık % 94’ü endemiktir), 170 amfibi türü ve 600 kuş türü (163 tür endemiktir) orada bulunur. Birçok deniz kaplumbağası da görülür.
  • Türlerin çoğu tehlike altında veya nesli tükeniyor. Karayip keşiş foku nesli tükenmiş olarak kabul edilir. Solenodon (memeli), mavi iguana, gergedan iguana (sürüngenler), kuşların 48 endemik türü tehlikede. Altın coqui (amfibi) ve 29 endemik kuş türü yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır.
  • Balıkçılık Karayipler’de büyük bir iştir. Karayip Denizi, dünyanın en büyük petrol üretim bölgelerinden biridir. Karayip adaları son derece güzel ve birçok turist çekiyor. Ancak, gelirdeki artışla Karayip Denizi’nde aşırı insan faaliyeti nedeniyle kirlilik de artmaktadır.

 

Kaynaklar:1 , 2 , 3

İlginizi Çekebilecek Benzer Yazılar

Dünya Turizm Organizasyonu Hakkında Genel Bilgiler Dünya Turizm Örgütü Nedir? Dünya Turizm Örgütü, uluslararası turizmi teşvik etmekte ve çalışmaktadır. İspanya'nın Madrid şehrinde bulunan Dünya Turiz...
Masai (Maasai) Kabilesi Hakkında Bilmediğiniz 10 Gerçek Masai yada Maasai olarak adlandırılan bu halk Afrika'daki kültürlerine ve geleneklerine hala bağlı bir şekilde yaşayan az topluluklardan biridir. Masa...
1990 Yılında Sonra Kurulan Yeni Devletler 1990 yılından beri 34 yeni ülke oluşturuldu. SSCB ve Yugoslavya'nın 1990'ların başlarında çözülmesi yeni bağımsız devletlerin çoğunun kurulmasına yol ...
Büyüklük ve Nüfusa Göre Kıtaların Sıralaması Dünyadaki en büyük kıtanın Asya olduğunu neredeyse hepimiz biliyoruz. Peki ya diğer kıtaların sıralaması nasıldır. Asya kıtası dışında Afrika, Avrupa,...
Meksika Devleti Hakkında Bilmeniz Gereken Temel Bilgiler Resmi olarak Meksika Birleşik Devletleri olarak adlandırılan Meksika, Amerika Birleşik Devletleri'nin güneyindeki  ve Belize  ile Guatemala'nın kuze...