Karbonhidratların Vücut Fizyolojisi Açısından Önemi

Karbonhidratlar vücutta önemli fizyolojik öneme sahiptir. Onlarsız vücutta fizyolojiden bahsedilemez ve yeryüzünde yaşam neredeyse biter. Su ve proteinden sonra vücutta en büyük maddeyi oluştururlar ve vücudun ana besin maddeleridirler.

1. Karbonhidratlar Vücuda Anlık Enerji Sağlar

Bu, vücuttaki karbonhidratların birincil işlevi gibi görünüyor. Nişasta (örn: patates, ekmek), sakaroz (örn: şeker, meyve) vb. Şeklinde gıda olarak kullandığımız karbonhidratlar. Glikozu serbest bırakmak için vücutta sindirilir. Kan içine emildikten sonra bu glukoz tüm vücut dokularına ve hücrelerine ulaşır.

Orada, mitokondri içerisindeki oksijen varlığında ATP’nin enerjisini serbest bırakmak için metabolize olur. Böylece karbonhidratların parçalanması nedeniyle vücutta enerji üretilir ve karbonhidratların temel işlevidir.

2. Karbonhidratlar Acil Durumlar İçin Yiyecek Desteği Sağlar

Vücuttaki aşırı glukoz, hormon insülini tarafından uyarıldığından dolayı glikojene dönüşür. Kandaki glikoz glikojene dönüşür ve açlık gibi gelecekteki ihtiyaçlar için karaciğerde depolanır. Glikojenden bazıları da kaslarda saklıdır. Açlık zamanlarında, bu glikojen tekrar glikoza dönüşür ve enerji sağlar.

3. Karbonhidratlar Diğer Biyomolekülleri Oluşturur

Fazla karbonhidratlar, vücutta depolanmak için hücre içindeki yağ asidi sentez reaksiyonu ve açlık zamanlarında kullanılması gibi yağlar gibi fizyolojik önem taşıyan diğer biyo-moleküller haline dönüştürülür.

4.  Karbonhidratlar Vücuttaki Toksik Atıkların Atılmasını Sağlar

Vücuttaki birçok ilaç, toksik atıklar vücutta kolay atılım için metabolize edilir. Bunlardan bazıları suda çözünmez ve dolayısıyla idrarda atılmaları güçtür. Vücut, karbonhidratlardan türetilmiş glukuuronil parçasını kullanarak bunları glukouronil konjugatlarına dönüştürür.

Glikoz gibi bir karbonhidrat parçası, glukoronat oluşturmak üzere üronik asit ile birleşir. Glikuuronil ile çözünmeyen maddelerin bu konjugatları suda daha fazla çözünür ve vücuttan kolayca atılır. Böylece fizyolojik öneminin detoksifikasyonu bir dereceye kadar karbonhidrat türevleriyle gerçekleştirilir.

5. Karbonhidratlar Bazı Reaksiyonlar İçin Ara Madde Görevi Görür

Karbohidratlar bazı vital reaksiyonlarda reaksiyon aracıları olarak katılmaktadır. Karbohidratların bu işlevi, çeşitli hücresel reaksiyonlarda yaygın olarak görülür. Örneğin, Vitamin B2 yani Riboflavin kimyasal yapısında bir karbonhidrat olan riboz şekeri (4 karbon) içerir ve hücresel düzeyde hayati reaksiyonlara girer. Böyle karbonhidratlar birçok hormon, vitamin, enzim vb yapılarda bulunur.

6. Karbonhidratlar Genetik Materyal Oluştururlar

Karbonhidratlar DNA ve RNA gibi genetik materyalin bir kısmını deoksiriboz ve riboz şekerler şeklinde oluşturur. Bu, karbonhidratlar olarak, riboz şekeri (psödo-heptuloz yolu) oluşturmak için kullanılan şekerleri oluştururlar.

6. Karbonhidratlar Organellerimizin Bileşenidir

Karbonhidratlar yapısal bütünlüğü sağlamak için hücre zarı, mitokondri, nükleus, endoplazmik retikulum vb. Gibi tüm hücresel organellerin bileşenleridir. Hücre ve dokuların tüm kısımlarına dahil edilerek vücut kütlesini oluşturmaya yardımcı olurlar. Örneğin, hücre zarlarında, iki bileşen vardır, glikolipid tabakası ve glikoprotein tabakası. Burada “gliko” terimi bir karbonhidrattır…

7. Karbonhidratlar Oksijenlerin Taşınmasına Yardımcı Olur

Glikoz kırmızı kan hücreleri tarafından alınır. Bunlar, üretim enerjisi için gerekli olan mitokondri ve diğer hücre organellerinden yoksun kan hücreleridir. Bu durumda ATP, oksidatif olmayan yolla (laktoz yolağı) üretilir. Bu şekilde üretilen bu enerji, hemoglobinin oksijen moleküllerine bağlanması ve oksijenlerin akciğerlerden farklı dokulara aktarılmasına yardımcı olması için gereklidir.

8. Karbonhidratlar Bağısak Hareketlerine Yardımcı Olur

Karbonhidratlar lifli materyal oluştururlar. Karbonhidratlar sindirildiğinde, bu madde bağırsaklardaki suyu emer, şişer ve yükü arttırır. Bu yük, bağırsak hareketliliğini ve atıkların dışarı atılmasını (dışkı) arttırmak için yararlıdır. Böylece karbonhidratlar bağırsakları temizlemeye ve kabızlığı önlemeye yardımcı olur.

Ayrıca: Karbonhidrat Bağımlılığının Nedenleri

Vücuttaki Karbonhidratlar 3 Farklı Formda Bulunur

Karbonhidratların monomerleri, daha yüksek karbonhidratların yapı taşı olarak işlev görür. Aşağıda belirtildiği gibi farklı bileşikler oluştururlar.

  1. Mono ve Disakkaritler: Bunlar enerji üretim döngülerinde ve yukarıda belirtilen diğer fonksiyonlarda yer alan basit karbonhidratlardır.
  2. Olisakkaritler: Çoğu hücre zarına veya plazma zarlarına dahil edilerek bazı özel fonksiyonlara sahip olan oligosakkaritler (birkaç monosakkarit grubu) halinde bulunur. Örneğin, kırmızı kan hücrelerinin (yani eritrositler) plazma zarlarının bir parçası olarak, eritrositlerin zarar görmesi için zamanlarının karaciğere zarar vermesine yardımcı olurlar.
  3. Polisakkaritler: Bunlar karmaşık karbonhidratlardır. Uzun zincirli monosakkaridler tarafından oluşturulur ve hayvanlarda glikojen ve bitkilerde nişasta olarak gıda rezervlerinde yardımcı olurlar.

Leave a Reply