Mıknatıs Tarihi ve Mıknatıslarla İlgili Bilgiler

Mıknatıs Nedir?

Mıknatıs demir, kobalt ve nikel gibi bazı maddeleri çekebilen ve bunu ürettiği manyetik alan sayesinde yapabilen bir malzemedir. Öz kütlesi gr/cm³ olan Mıknatıs hayatımızın bir çok alanında kullanılmaktadır. Manyetizma sadece demir nesneleri çeken olağanüstü kuvvet değildir, muhtemelen bizi canlı tutan en büyük güçtür. Teknik olarak, mıknatıs bir manyetik alan yaratan herhangi bir cisimdir. Bu manyetik alan demir, nikel ve kobalt gibi ferromanyetik nesneleri kendine doğru çekiyor. Görünmez olmasına rağmen, manyetik alan mıknatısların en belirleyici özelliğidir.

Mıknatısların Keşfi ve Tarihi

Manyetizmanın özelliklerinden tam anlamıyla yeni yeni yararlanmaya başlasak da aslında insanlar tarafından keşfedilen ilk doğal güçlerden manyetizma. Günümüzde bu kadar yaygın olan yarı iletken teknolojiyi kullanan cihazlar, manyetik bileşenleri olmadan kullanılamadı.

Hikayelere bakınca mıknatısı ilk bulan kişi Yunan bir çoban olduğu söylenmektedir. Durduğu bir manyetik kayanın yanında iken ucuna demir bağlı sopasının kaya tarafından çekildiği görülür. Çoban Magnes’in bulduğu bu kayaların ilk ismi “Lodestone” olarak adlandırılmış olsa da Magnes’den ötürü bir süre sonra “Magnetit” olarak adlandırılmıştır.

Yunan bilim adamı Arşimet, mıknatısları kullanan ilk kişi oldu. Hikaye, düşman gemilerinin gemi gövdesinde kullanılan demir çivileri çıkartmak için mıknatısları kullandığı düşünülüyor.

MÖ 500’lü yıllarda Sushruta adlı Hintli bir doktor cerrahide mıknatısların kullanımına öncülük etmiştir.

Eskiden gemilerde bir sopaya bağlı mıknatıs parçaları kullanılırdı. Bunun amacı mıknatıslar hangi yöne yöneliyorsa oranın kuzey olduğu bilinip ona göre güzergah hazırlanırdı.

Mıknatıslar Hakkında Bilgiler

Mıknatıslar, görünmeyen manyetik alanlara sahiptirler.

Bir çubuk mıknatısın iki ucu farklı kutuplara sahiptir. N ve S olarak adlandırılan kutuplar birbirine zıt etki yapar.

Bir ahşap çubuğun ucuna mıknatıs tozu yapıştırıp suya koyarsanız bu tozlar Dünya’nın kuzey kutbuna doğru yönelirler.

Bir pusula içinde küçük bir çubuk mıknatısı bulunur ve aynı şekilde çalışır, böylece kâşifler yolunu bu şekilde bulur.

Aynı uçlar (S – S / N – N) birbirini iter, yani S ucu başka bir çubuk mıknatısın S ucuna yaklaştırılırsa birbirini iterler, aynı şey N uçları içinde geçerlidir.

Farklı uçlar (S – N) birbirini çeker, yani S ucu başka bir çubuk mıknatısın N ucuna yaklaştırılırsa birbirini çeker. N ucuda S ucunu çeker.

Evrendeki en güçlü mıknatıslar aslında “Magnetar” denilen yıldızlardır. Neredeyse küçük gezegenleri yıkacak kadar bir güce sahiptirler. Ancak bunlardan hem çok az bulunmakta hem de Dünya’ya oldukça uzakta yer almaktadırlar.

Bazı hayvanlar mıknatıstan etkilenir. Özellikle arılar manyetik bir alanda iken diğer arılarla düzgün bir şekilde iletişim kuramazlar. Ayrıca bir çok hayvan manyetik alanları algılayabilir. Bunlar arasında göç eden kuşlar, bazı köpek balıkları ve kaplumbağalar gibi hayvanlar bulunmaktadır.

İki tür mıknatıs vardır. Bunlardan biri daimi mıknatıslardır ve diğeri ise indüklenmiş mıknatıslardır. Daimi mıknatıslar sürekli bir manyetik alana sahip iken indüklenmiş mıknatısların manyetik alanları geçicidir. İndüklenmiş mıknatıs şu şekilde açıklanabilir: Daimi bir mıknatısa bir iğne yapıştırırsanız iğnenin kendisi bir mıknatıs olarak davranıp diğer iğneleri çekebilir.

Mıknatıslar, telefonlar, müzik setleri, elektrikli süpürgeler, çamaşır makineleri, televizyonlar ve daha pek çok şeyde bulunur. Herhalde en çok bilinen ise buzdolabının kapaklarında bulunanıdır.

Mıknatıs terapisi veya magnoterapinin, Spondilit, Osteoartrit, Prostatit vb. Çeşitli rahatsızlıklardan muzdarip insanlara fayda sağladığına inanılmaktadır.

Dünya’da ki en büyük mıknatıs 50.000 ton ağırlığında olup Hindistan’da ki Bhabha Atomic Research Center’da bulunmaktadır.

Pin It on Pinterest