Prokaryotik Hücrelerin Organelleri ve Çoğalması

Bakteriyel Hücre Anatomisi ve İç Yapısı

Daha önce Prokaryot Hücre ve Ökaryot Hücre çeşitlerinden bahsetmiştim. Bu yazı da Prokaryot  Hücrelerde bulunan organellerden ve prokaryot hücrelerin bölünüp çoğalmasından bahsedeceğiz.

Prokaryotik Hücreler

Prokaryotlar, dünyadaki en ilk ve en ilkel yaşam biçimleri olan tek hücreli organizmalardır. Basit ve çekirdeksiz hücrelerdir. (Bakteriler gibi) Prokaryotik hücreler ökaryotik hücreler kadar karmaşık değildir . Bunlar hiçbir gerçek çekirdeğe sahip olmayan bir DNA (nükleotid) taşırlar. Prokaryotik organizmalar değişen hücre şekillerine sahiptir. En yaygın bakteri şekilleri küresel, çubuk şekilli ve spiraldir.

Prokaryotik Hücrelerdeki Organeller

Örnek prokaryot hücresi olarak bir bakteriyi ele alırsak aşağıdaki yapı ve organeller mevcuttur.

Kapsül: Bazı bakteri hücrelerinde bulunur. Bu dış kaplama nemi tutmada ve hücrenin yüzeylere ve besleyicilere yapışmasına yardımcı olur.

Hücre Duvarı: Prokaryot hücrelerde, hücreyi koruyan ve şekillendiren bir katmandır. Eğer hücrede kapsül varsa hücre duvarı hücre kapsülünün altında yer alır.

Sitoplazma: Çoğunlukla enzim, tuz, hücre bileşeni ve çeşitli organik moleküller içeren sudan oluşan jel benzeri bir maddedir.

Hücre Zarı: Bazen karşımıza plazma zarı olarak da çıkan bu yapı hücrenin sitoplazmasını çevreler ve hücredeki madde akışını kontrol eder.

Pilus: Diğer bakteri hücrelerine tutunmalarına yarayan kıl benzeri bir yapıdır. Fimbria denilen daha kısa yapılar ise bakterilerin yüzeylere yapışmasına yardımcı olur.

Flagella: Bakterilen ileri doğru hareketlerine yardımcı olan uzun ve kamçı şeklindeki yapıdır.

Ribozom: Protein üretiminden sorumlu olan organellerdir.

Plazmidler: Üreme ile ilgili olmayan dairesel DNA yapılarıdır.

Nükleotid Bölgesi: Bir bakterideki asıl DNA molekülünü içeren sitoplazmik bir alandır.

 

Prökaryotik Hücrelerde Üreme

Çoğu prokaryot , ikili parçalama denilen bir işlem yoluyla aseksüel olarak çoğalır. İkili bölünme sırasında, tek DNA molekülü çoğaltır ve orijinal hücre iki özdeş hücreye bölünür.

  • İkili bölünme, tek DNA molekülünün kopyalanmasıyla başlar ve her iki kopya da hücre zarı üzerine bağlanır.
  • Sonra, iki DNA molekülü arasında hücre zarı büyümeye başlar. Bakteri, hemen hemen orijinal boyutunun iki katına çıktığı zaman, hücre zarı içeriye sıkışmaya başlar.
  • En son olarak hücre duvarı orjinal hücrenin iki eşit parçaya bölünecek şekilde DNA moleküllerinin arasında oluşur.

 

Her ne kadar bakterilerin genel olarak hücre bölünmesi olarak çoğalsa da bu tüm bakteriler için geçerli değildir. Bazı bakteriler genetik çeşitliliğe sahip olur. Bu iki farklı bakteri hücrenin birleşip aradaki hücre zarının eriyip DNA kombinasyonuyla üremesi ya da değişmesi olarak gelişir.

Pin It on Pinterest