Sarı Irmak Hakkında

Sarı Irmak, Çin’de yer alan ve yüksek çamur nedeniyle sarı renkte görülen bir nehirdir. Bu çamurla beraber altın sarısı renginin dışında çeşitli nedenlerden dolayı da farklı isimlerle anılmaktadır. Özellikle ırmak taşarken büyük felaketlere yol açtığından dolayı “Keder Nehri” anlamına gelen “River of Sorrow” ya da “Çin Kederi” anlamına gelen “Sorrow of China” isimleriyle de anılmaktadır.

Sarı Irmak (Yellow River) Çin’de ki en büyük ikinci nehir olmakla beraber Dünya’da ise en büyük altıncı nehirdir. Nehir Çin’de bulunan ve eski dönemlerden beri yerleşim yerleri haline gelen 6 şehirden geçmektedir. Bu şehirler: Qinghai, Sichuan, Gansu, Ningxia,  Inner Mongolia, Shaanxi, Shanxi, Henan ve Shangdong kentleridir. Sarı Irmak iki ayrı kola ayrılmaktadır. Sol kolu Fen Nehri diğer küçük nehirleri kapsarken; sağ kolu ise Wei Nehri ve Tao Nehri diğer küçük nehirlere ayrılmaktadır. Sarı Nehir en son Bohai Deniz’ine boşalmaktadır.

Sarı Irmak üzerindeki Baraj ile nehrin 800 kilometrelik bölümünde temizleme yapılıyor ve su buradan saniye 2.600 metreküple fırlıyor. Bu muhteşem anı izleyenler. (Foto Kaynak: Çin Foto Ajansı)

Yukarıda da değindiğimiz gibi Sarı Irmak çeşitli isimlere sahip olsa da genelde “Keder” sözcüğüyle ilişkilendirilmiştir. Bunun nedeni sel oluşturmaya meyilli olması ve bununla beraber çok yıkıcı bir etkiye sahip olmasıdır. 1887 yılındaki sel baskını nedeniyle 900.000 ile 2 milyon kişinin öldüğü düşünülmektedir. Yine 1931 yılında gerçekleşen taşkında ise 1 ile 4 milyon kişinin öldüğü sanılıyor.

Sarı Irmak Neden Bu Kadar Sel Baskınına Neden Oluyor: Loess Platosundan muazzam miktarda lös (ince taneli bir tortu) topladığı bilinmektedir. Bu nedenle nehrin yatağı gittikçe yükselmesinden kaynaklanıyor. Ancak meydana gelen tüm taşkınlar doğa olayı değildi.

1642 yılında o dönemler Kaifeng bölgesinde köylü isyancılar o kadar etkili olduki zamanın bölge valisi bunlardan kurtulmak için o bölgenin sel altında kalması gerektiği sonucuna ulaştı. Ardından emrindeki askerlere taşkının o bölgeye ulaşması için çeşitli hendekler yaptırdı. Ancak Vali’nin hesapları tutmadı. Sarı Irmak asilere doğru sel taşkınına sebep olacağına daha çok Vali’nin olduğu merkez bölgeye doğru bir sele sebep oldu. Bunun sonucunda 378.000 kişinin bulunduğu merkezde 300.000 kişi boğulma tehlikesiyle karşı karşıya geldi. Sular çekildikten sonra felaket devam edip veba ve açlık krizleri patlak verdi ve bir çok kişi öldüğü için şehir merkezi boşaltıldı.

1938 Haziran’ın da yine yapay bir şekilde sel oluşturuldu. Bu sefer amaç Çin – Japon savaşında sel oluşturarak Japon askerlerinin boğulmasıydı. Sonuç olarak bir çok Japon askeri öldü ancak bunun yanında yaklaşık 500 bin ile 900 bin arasında Çin halkı da öldü.

Sarı Irmak’ın Sahip Olduğu Kolları

Sarı Irmak bir çok kola sahip. 5465 kilometre uzunluğunda olan bir nehrin tek bir koldan oluşması da beklenemezdi. İşte o kollar:

  • Siyah nehir
  • White River
  • Huang Shui
    • Datong Nehri
  • Tao Nehri
  • Qingshui Nehri
  • Zuli Nehri
  • Daxia Nehri
  • Kuye Nehri
  • Dahei Nehri
  • Wuding Nehri
  • Fen Nehri
  • Wei Nehri – Sarı Irmak’ın en büyük kolu
  • Qin Nehri
  • Luo Nehri
  • Kuo Nehri
  • Dawen Nehri

 

Kaynaklar:

wikipedia.org
http://study.com/academy/lesson/yellow-river-facts-location-history.html
AAP. “China’s Yellow River is 10% sewage: NGO”. 11 May

Etiketler:,

Pin It on Pinterest