Yarı Göçebeliğin Türk Toplumuna Etkileri

Özellikle, ilk Türk toplulukları Orta Asya’nın coğrafi yapısı nedeniyle yerleşik yaşama erken geçememişlerdir. Bu yüzden Türk toplulukları yarı göçebe bir yaşam sürdürmüşler. Bu yarı göçebe Türkler’in her türlü alanda (sosyal askeri yapı, sanat, din vb…) çeşitli şekilde etkiler bırakmıştır.

Devlet: İlk Türkler boylar halinde yaşamışlardır. Devlet ise boyların bir araya gelmesiyle oluşur. Bu yüzden eğer boylar dağılırsa devlet de yıkılabilirdi.

Ekonomi: Orta Asya’da Türklerin esas olarak yaşadığı yerler tarıma pek elverişli değildi bu yüzden hem tarım gelişmedi hem de yerleşik hayata geç dönemlerde geçtiler. Ekonominin temeli hayvancılığa dayalıydı. Aynı zamanda yerleşik hayata geçen diğer devletler gibi kolay vergi toplayamıyorlardı.

Sosyal Yapı: Aynı kandan olanların birbirleriyle dayanışma içinde oldukları bir toplum anlayışı mevcuttur. Ayrıca kol gücüne dayalı ekonomi gelişmediğinden kölelik sistemi de gelişmemiştir. Kadınlar toplumda etkindir. Ancak yine de ataerkil ve çekirdek tipi aileler yaygındır.

Askeri Yapı: Hareketli ve aktif, savaşçı ve teşkilatçı bir toplum oluşmuştur. Hem kadınlar hem de erkekler savaşmak zorunda olduğundan “Ordu Millet” anlayışı mevcuttur. At evcilleştiren ilk topluluklardan olduğu için ordu genelde atlı birliklerden oluşmaktadır.

Hukuk: Yazı gelişmediği için genelde yazısız hukuk kuralları (TÖRE) uygulanmıştır. Yine yarı göçebe hayat olduğu için uzun süreli hapis cezaları uygulanmamıştır.

Din: İnançlarında doğanın önemli bir yeri vardır. Doğacı bir din anlayışı gelişmiş ancak yerleşik hayat olmadığı için mabet tarzı binalar inşa edilmemiştir.

Sanat: Mimari eserlerin yapımı yarı göçebe yaşamda mümkün olmamıştır. Şehir, saray, tapınak, okul vb gibi binalar bulunmamaktadır. Daha çok küçük ve taşınabilir sanat eserleri ortaya çıkarmışlardır. Ayrıca yazıyı geç kullandıkları için daha çok sözlü edebiyat gelişmiştir. Tüm sanat eserlerinde hayvan üslubu görmek mümkündür.

Mülk Anlayışı: Otlaklar ve sulak alanlar devlete ait olup sürü ve çadırlar ise özel mülkiyete aittir.

 

Pin It on Pinterest