Zika Virüsü Nedir? Nasıl Bulaşır? Zika Virüsünden Korunma Yolları

Geçen sene zika virüsü diye sivrisinek kaynaklı bir virüs manşetlerde yer almıştı. Genelde hamile kadınlar ve bebekleri daha çok etkilediğinden dolayı daha çok dikkat çekmişti. Araştırmacılar bu virüsün nasıl yayıldığı, kişileri nasıl etkilediği ile ilgili bazılarını bildiğimiz bazılarını da bilmediğimiz bir çok bilgi yayınladılar. Özellikle yaz mevsiminde bulaşma sıklığı arttığı için konuyu tekrarlamaya karar verdim.

Zika Virüsü Nedir?

Zika virüsü sivrisineklerden insanlara bulaşan ve Aedes türü sivrisineklerin taşıdığı bir virüs türüdür. Zika virüsü hamile kadınları ısırarak virüsün fetüse ulaşmasına neden olur. Fetüse ulaşan zika virüsü gebelik sırasında bazı doğum kusurlarına neden olabilir. Her ne kadar bilinen böyle bir olay olmasa da bu risk mevcuttur.

Zika virüsü yeni bir olay değil. İlk olarak 1947 yılında Uganda’da sarı humma hastalığından sonra maymunlarda görülmeye başlanmıştı. Daha sonra 1952 yılında hem Uganda’da hem de Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti’nde insanlarda da görülmeye başlandı zika virüsü.

Zika virüsü hastalığı bir süre sonra  Afrika, Amerika, Asya ve Pasifik’teki ülkelerde de görünmeye başlandı. Ancak 2015 yılında Brezilya’da bilim adamlarının yaptığı çalışmalar sonucu bazı insan hastalıklarına zika virüsünün neden olduğu belirlendi. 2015 Temmuz ayında özellikle mikrosefali hastalığına neden olduğu araştırma sonuçlarında yer aldı.

Zika Virüsü Nasıl Bulaşır?

Zika virüsünün bulaşma yollarının başında Aedes türü sivrisinek ısırıkları gelmektedir. Bununla birlikte bir çok sivrisinek hastalığı gibi zika virüsü de cinsel yolla bulaşabilir. Özellikle zika virüsünün yaygın görüldüğü yerlere seyahat edenler bu sivrisinek ısırığına maruz kalabilir. Aynı şekilde bu bölgelerdeki insanlarla cinsel iletişim halinde bulunan kişilere de bulaşma ihtimali oldukça yüksektir.

 

Zika Virüsünün Neden Olduğu Hastalıklar

Amerika merkezli CDC (Hastalık Kontrolü Merkezleri) raporlarına göre bu virüsün bulaştığı kişilerde baş ağrısı, yüksek ateş, eklem ağrıları, kırmızı gözler ve kas ağrıları gibi semptomlar görülür. Bu tarz semptomplar bir çok hastalıkta görüldüğü için genelde zika virüsü bulaşan kişiler bu olaydan bi’haberdirler.

Zika virüsü nedeniyle sonuçlanan ölüm sayıları oldukça düşüktür. Bununla birlikte ciddi komplikasyonlar meydana gelebilir.

Guillain Barre Sendromu. Zika virüsü sonucu gelişen bu hastalıkta bağışıklık sistemi vücudun sinir sistemine saldırmaktadır. Bunun yanı sıra kas güçsüzlüğüne ve felce neden olmaktadır. Çoğu kişi sonunda Guillain-Barré’den kurtulur, ancak bazı insanlarda kalıcı etkiler kalır.

Doğum Kusurları: Zika virüsünün mikrosefali hastalığına neden olduğu belirlenmiştir. Mikrosefali hastalığının tek nedeni bu değildir. Hatta bazı bilim insanlarına göre halen zika virüsü ile bebeğin belirtileri göstermesi arasında doğrudan bir ilişki bulunmadığını söylüyorlar. Bu arada mikrosefali hastalığı bebeklerin anne karnındayken beyin hasarına maruz kalmaları sonucu ilerleyen durumlarda çocukta fiziksel ve sosyal gelişim gecikmelerine, bozukluklarına neden oluyor.

Düşük Yapma: Hamile kadınların birinci trimesterin(3 aylık her bir dönem) başlarında zika virüsü nedeniyle enfeksiyon kapması sonucu düşük  yapma ihtimalleri oluyor. İşin kötü tarafı birinci trimesterde gerçekleştiğinden dolayı bir çok kadın hamile olduğunun bile farkında olmadan düşük yapıyor.

Gelişimsel Gecikmeler: Doğumda görünen hiç bir kusur olmaksızın enfekte halinde doğan bebeklerde öğrenme ve sosyal davranış bozuklukları ortaya çıkabiliyor. Bilim insanlarının tam olarak tespit edemediği bu durum yıllar sonra ortaya çıkmasından dolayı ultrasonda görünmüyorlar.

Erkek İnfertilitesi: Erkek infertilitesi erkeklerin baba olma önünde engel olan bir hastalıktır. Cinsel yaşamı engellemese de doğal yollardan baba olmasını engelliyor. Zika virüsü kapan erkeklerde  -ki genelde zika virüsünün yaygın görüldüğü ülkelerdeki kadınlarla cinsel ilişki yaşayan kişilerdir- bu durum 6 aya yakın sürmektedir. Tüm bu süre boyunca virüs erkeklerin testislerinde bekler durumdadır. Bu yüzden bu süre boyunca bu kişilerin eşleriyle cinsel ilişkiye girmemesi önerilir. Belirti yok denecek kadar az olduğundan eğer yurt dışı seyahatinizde böyle bir deneyiminiz olduysa mutlaka doktora görünmelisiniz.

Zika Virüsünden Nasıl Korunulur?

Zika virüsü için etkin bir tedavi yöntemi yoktur. Ya da bunun önüne geçmek için aşı maalesef üretilmemiş. Bu yüzden dikkatli olmakta fayda var. Şimdilik zika virüsünden korunmanın en iyi yolu virüsü kapmamaktır. Bunun için uzun kollu gömlek / tişört ile uzun pantolon giymekte yarar var. Sivrisinekler çoğunlukla gece ısırsa da gündüz vakitlerinde de ısırabilmektedir. Bu nedenle gün boyu sivrisinek kovuculardan yararlanmalısınız. Sivrisineklerin cirit atacağı suları evlerinizden çıkarın. Mümkünse pencerelerinizde sineklik kullanın.

Cinsel hayatınıza dikkat edin. Siz veya eşiniz zika virüsü riski taşıyan bölgeye seyahat ettiyseniz eşinize bulaşmasını önlemek için belirli bir süre cinsel ilişkiden uzak durun. Çiftler bu süre boyunca gebelikten kaçınmalıdır. Unutmayın fiziksel belirtileri olmasa da zika virüsüne yakalanmış olma ihtimaliniz var. Zika virüsünün sebep olduğu hastalıklar nedeniyle eğer çocuk sahibi olmak istiyorsanız mutlaka doktorunuza başvurmanızda fayda var.

Kaynak:

Zika virüsü riski olan ülkelerin haritası

CDC Zika Virüsü Bilgi Paylaşım Sayfası

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Zika Virüs Sayfası

Pin It on Pinterest